Να απελευθερώσουμε το νερό, τον ‘Προμηθέα Δεσμώτη του 21ου αιώνα’*

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

«Ο πολιτισμός υπήρξε ανέκαθεν ένας μόνιμος

διάλογος μεταξύ των ανθρώπων και του νερού».

Paolo-Lougkari

   Όπως κάθε μορφής εξουσία στην ιστορία στηρίχτηκε πάνω στο βίαια αποκτηθέν δικαίωμα ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής που της έδινε αποκλειστικά δικαιώματα πάνω στους όρους ζωής της υπόλοιπης κοινωνίας, έτσι και η ιδιοκτησιακή εξουσία του κεφαλαίου πάνω στα μέσα παραγωγής τού δίνει το αποκλειστικό δικαίωμα να ορίζει τους όρους ύπαρξης των φορέων της μισθωτής εργασίας και συνεπώς ολόκληρης της κοινωνίας. Ο ιδιοκτησιακός έλεγχος του κεφαλαίου πάνω στα μέσα παραγωγής και στα προϊόντα της μισθωτής εργασίας, που συμπληρώνεται από τον εξουσιαστικό έλεγχό του πάνω σε όλους τους κοινωνικούς θεσμούς που προσωποποιούνται από τον νομοθέτη, τον εκπαιδευτικό, μέχρι τον παπά του χωριού και τον χωροφύλακα, δεν θα μπορούσε να σταθεί, αν δεν επεκτεινόταν στον έλεγχο του εδάφους, της τροφής, του νερού, των πρώτων υλών και της ενέργειας.

   Στην εποχή μας, το νερό αναδείχνεται, χάρη στο ενεργειακό πρόβλημα που έχει σχέση με τις ιδιότητες και τις συνέπειες των ορυκτών καυσίμων αλλά και χάρη στην επιστημονικοτεχνική επανάσταση, από κυρίαρχος όρος ζωής και επιβίωσης από τον οποίο εξαρτάται η γονιμότητα του εδάφους για την παραγωγή τροφίμων, σε ζωτικό ενεργειακό παράγοντα από τη διαχείριση του οποίου θα εξαρτηθεί η επιβίωση του ίδιου του ανθρώπινου πολιτισμού. Χωρίς καμιά αμφιβολία, το υδρογόνο, το δώρο της Φύσης, ως πηγή ενέργειας είναι το ίδιο σημαντικός, αν δεν είναι σημαντικότερος σταθμός στην ιστορία του ανθρώπινου γένους, όσο ήταν το ‘δώρο του Προμηθέα’, η χειραγώγηση της φωτιάς. Η σημασία του δεν περιορίζεται πια μόνο στο ξεδίψασμα της γης, των ανθρώπων και όλων των άλλων ζωντανών οργανισμών, αλλά ως απεριόριστη κιβωτός του υδρογόνου, από το οποίο μπορεί να παραχθεί ηλεκτρική ενέργεια σχεδόν μηδενικού κόστους, το νερό αποκτά τεράστια σημασία για το μέλλον της ανθρωπότητας. Αυτό το γνωρίζουν οι εξουσιαστές καλύτερα από τους εξουσιαζόμενους, γιατί από το ποιος, πώς και για ποιον θα διαχειριστεί το νερό, εξαρτάται τo αν οι απάνθρωπες και καταστροφικές εξουσίες θα επιβιώσουν και θα οδηγήσουν την ανθρωπότητα στην καπιταλιστική βαρβαρότητα, ή αν η ανθρωπότητα θα απαλλαγεί από κάθε μορφή εξουσίας και θα μπει στον δρόμο της κοινωνικής ισότητας, της παγκόσμιας ευημερίας, ειρήνης και ευτυχίας, και γι’ αυτό η κυρίαρχη μερίδα του παγκόσμιου καπιταλισμού κάνει ό,τι μπορεί για να επεκτείνει την ιδιοκτησιακή εξουσία της πάνω στα παγκόσμια αποθέματα του νερού, για να αποτρέψει τον κοινωνικό έλεγχο πάνω στην υδρογονοενέργεια. Ο καπιταλισμός γνωρίζει πως για μια ακόμα φορά θα πρέπει να έρθει σε αντίθεση με τη Φύση και να υποτάξει το νερό, δηλαδή να το καταργήσει ως ελεύθερο αγαθό, και αφού το καταστήσει ιδιοκτησία μερικών επιχειρήσεων, του κράτους ή ακόμα και κάποιου ‘Θεού’ στο όνομα του οποίου τα εξουσιαστικά ιερατεία θα το διαχειρίζονται ως δούλη πηγή ενέργειας, για να ασκούν πάνω στην κοινωνία-ανθρωπότητα την απάνθρωπη και καταστροφική εξουσία τους. Δεν πρόκειται για φαντασία, αλλά για ένα συγκεκριμένο σχέδιο που βρίσκεται σε εξέλιξη και ολοκληρώνεται μέρα με τη μέρα πίσω από τις πλάτες της κοινωνίας που έχει καθηλωθεί θαμπωμένη από την φανταχτερή ιδεολογία των πρασινογάλαζων και των πρασινοκόκκινων περιβαλλοντολόγων και περιβαλλοντολογούντων που σιτίζονται στο πρυτανείο του κεφαλαίου και παρουσιάζουν όλη αυτήν την επιχείρηση ως προστασία της ποσότητας και της ποιότητας του νερού και της δημόσιας υγείας. Ας δούμε μερικές πτυχές αυτού του σχεδίου:

   Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), «το όπλο των πλούσιων και ισχυρών χωρών»[1], είναι το όργανο που μεταφέρει στην παγκόσμια οικονομία και κατά συνέπεια στην ανθρωπότητα τις επιλογές και επιταγές του σκληρού πυρήνα της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης του καπιταλισμού με το ιδεολόγημα πως το εμπόριο προωθεί την ανάπτυξη στις φτωχές χώρες και με το πρόσχημα της προστασίας του εμπορίου και των καταναλωτών. «Από όποια πλευρά και αν το δούμε, οι σημερινοί κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου εξυπηρετούν το συμφέρον των ήδη πλούσιων χωρών, ενώ ταυτόχρονα μεγαλώνουν το χάσμα ανάμεσα σε αυτές και τις φτωχότερες χώρες»[2]. Γνωρίζοντας ο ΠΟΕ πως το νερό για ύδρευση και άρδευση είναι, λόγω της έλλειψής του σε πολλές περιοχές του πλανήτη, αιτία πολέμων, αλλά και πως, εξ αιτίας της προϊούσας ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων που προκαλεί με το ενεργειακό σύστημα των ορυκτών καυσίμων το σπάταλο, ρυπογόνο και καταστροφικό κεφάλαιο, το νερό εξελίσσεται σε αιτία ευρύτερων πολεμικών συγκρούσεων[3], κάνει ό,τι μπορεί να ελέγξει όλα τα αποθέματα και όλες τις χρήσεις του νερού. «Ο ΠΟΕ αποτελεί απειλή για το περιβάλλον. Υποτίθεται πως ο ΠΟΕ δεσμεύει νομικά όλα τα κράτη-μέλη του να χρησιμοποιούν τους φυσικούς πόρους με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη, όμως τα παρακάτω παραδείγματα οδηγούν σε αντίθετα συμπεράσματα:

·         Το ελεύθερο εμπόριο επιταχύνει την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, όπως το νερό, τα δάση, τα αλιευτικά αποθέματα και τα μεταλλεύματα, με ρυθμό πολύ ταχύτερο από τον ρυθμό ανανέωσής τους.

·         Η Αρχή της Πρόληψης απειλείται άμεσα.

·         Οι κανόνες του ελεύθερου εμπορίου υπονομεύουν θετικές ρυθμίσεις για το περιβάλλον.

·         Στις περισσότερες περιπτώσεις που οι κανόνες για το εμπόριο έρχονται σε σύγκρουση με τους κανόνες για το περιβάλλον, υπερισχύουν οι κανόνες του εμπορίου.

·         Ο ΠΟΕ χρησιμοποιείται για να εξαναγκαστεί ο κόσμος στην κατανάλωση μεταλλαγμένων.

·         Ο ΠΟΕ εξυπηρετεί τα ισχυρά οικονομικά λόμπι, δεν λειτουργεί με δημοκρατικές διαδικασίες και δεν χαρακτηρίζεται από διαφάνεια».[4]

   Η παραγνώριση, από τις ‘φύσει και θέσει’ αντικοινωνικές εξουσίες, της πραγματικότητας πως το νερό είναι ελεύθερο αγαθό της Φύσης και αναγκαίος υπαρξιακός όρος για κάθε μορφή ζωής, οδήγησε, υπό την πίεση του ΠΟΕ, της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, στην αναγνώριση ιδιοκτησιακών σχέσεων πάνω στο οικουμενικό ελεύθερο αγαθό, με συνέπεια την εμπορευματοποίηση του νερού, πράγμα που «είναι ένα λάθος, ηθικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά, γιατί αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις που αφορούν τον καταμερισμό του νερού στηρίζονται σε εμπορικές εκτιμήσεις, οι οποίες ωστόσο δεν θα έχουν καμία σχέση με το περιβάλλον και την κοινωνική δικαιοσύνη»[5].

   Τις τελευταίες δεκαετίες, που το νερό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο ως πηγή ζωής μέσω της ύδρευσης και της άρδευσης αλλά και ως πηγή υδρογονοενέργειας, πολλές κυβερνήσεις ‘εκχωρούν τον έλεγχο των εγχώριων αποθεμάτων νερού μέσα από εμπορικές συμφωνίες που υπογράφουν μεταξύ τους και με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου,… με τις οποίες δίνουν σε υπερεθνικές εταιρείες πρωτοφανή πρόσβαση στους υδάτινους πόρους τους…, ιδιωτικοποιούν τις Δημοτικές Υπηρεσίες Ύδρευσης[6]… και έτσι βρίσκονται δέσμιες στους περιορισμούς του ΠΟΕ, σύμφωνα με τους οποίους κάθε προσπάθεια άσκησης εθνικού ελέγχου και διαχείρισης των εκχωρημένων υδάτινων πόρων να κατηγορείται ως προστατευτισμός, να παραπέμπεται στα διεθνή δικαστήρια και να τιμωρείται η χώρα όχι μόνο με υπέρογκα χρηματικά πρόστιμα, αλλά και με πολλούς άλλους τρόπους’.[7]

   Το κακό, όμως, δεν σταματάει στο επίπεδο των λεγόμενων παγκόσμιων οργανισμών που ελέγχονται τυπικά από τον αμερικανισμό και τους ανά τον κόσμο συνοδοιπόρους του και στην ουσία από τον σκληρό πυρήνα του παγκόσμιου καπιταλισμού, ο οποίος μπορεί να υπαγορεύει τη βούλησή του ακόμα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο αυτή βρίσκεται υπό τον έλεγχο του γερμανικού κεφαλαίου και του συντηρητικού Διευθυντηρίου και όχι υπό τον έλεγχο των ευρωπαϊκών λαών. «Η Ε.Ε., με βάση τη συμφωνία του ΠΟΕ για τις υπηρεσίες, επιχειρεί να διευρύνει την αγορά για τις τεράστιες ευρωπαϊκές εταιρίες εμφιαλώσεως. Παρά το γεγονός ότι τα αποθέματα του καθαρού νερού ολοένα λιγοστεύουν, η Ε.Ε. προωθεί μία δέσμη μέτρων που θα είναι ευνοϊκή για τις εταιρίες και όχι για το περιβάλλον»[8]. Με την Οδηγία 2000/60 και παρά τη διακήρυξη πως «το νερό είναι κοινός πόρος της ανθρωπότητας και η πρόσβαση στο πόσιμο νερό είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα»[9], γίνεται μια έμμεση, αλλά σαφής παραδοχή πως το νερό είναι εμπορικό προϊόν που πωλείται και αγοράζεται, και όχι ελεύθερο αγαθό που δικαιούνται να το απολαμβάνουν δωρεάν όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη, όπως και κάθε άλλη μορφή ζωής. Έτσι, με τη διατύπωση ‘δεν είναι…, αλλά τελικά είναι προϊόν’, σύμφωνα με την οποία «το ύδωρ δεν είναι εμπορικό προϊόν όπως όλα τα άλλα αλλά αποτελεί παγκόσμια κληρονομιά που πρέπει να προστατεύεται και να τυγχάνει της κατάλληλης μεταχείρισης»[10].Και για να μην υπάρξει κάποια παρανόηση πως το νερό δεν είναι προϊόν, αλλά ελεύθερο αγαθό που πρέπει να προστατεύεται από τις τοπικές κοινωνίες ως η βασικότερη προϋπόθεση της ίδιας της ύπαρξής τους, έρχεται, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Νερού που ιδρύθηκε το 1996 από την Διεθνή Τράπεζα και τα Ηνωμένα Έθνη και οργανώνει παγκόσμιες διασκέψεις, να δηλώσει, στο Φόρουμ της Χάγης (Μάρτιος 2000) με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι «η λύση στο πρόβλημα ‘νερό’ είναι να αντιμετωπιστεί όπως οποιοδήποτε άλλο προϊόν με διαχείριση του από τον ανταγωνισμό της ελεύθερης αγοράς»[11]. Με αυτή η αντίληψη-πολιτική του σκληρού πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, συντάσσεται και το οργανικό κομμάτι του, το αντιδραστικό διευθυντήριο της Ε. Ε. που στρώνει μεθοδικά τον κεντρικό έλεγχο πάνω στο νερό, μέσω ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού, ο οποίος αρθρώνεται σε εθνικά, περιφερειακά και τοπικά όργανα ‘ελέγχου, προστασίας και διαχείρισης των υδάτινων πόρων’ όλων των χωρών της Ε.Ε. Σύμφωνα μάλιστα με αυτήν την Οδηγία, οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. όφειλαν να ‘εναρμονιστούν’, «θέτοντας σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις και να συμμορφωθούν προς αυτήν την οδηγία μέχρι 22.12.2003, αναφέροντας αμέσως σχετικά στην Επιτροπή»[12].

   Υποθέτω πως όλες οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. ανταποκρίθηκαν έγκαιρα στην επιταγή της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, αν κρίνω από την περίπτωση της Ελλάδας, η οποία με τον Νόμο 3199/2003 Περί προστασίας και διαχείρισης υδάτων και την Εναρμόνιση με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ:

·         Συνιστάται Εθνική Επιτροπή Υδάτων από επτά υπουργούς, η οποία χαράσσει την πολιτική για την προστασία και διαχείριση των υδάτων, παρακολουθεί και ελέγχει την εφαρμογή της και εγκρίνει τα εθνικά προγράμματα προστασίας και διαχείρισης του υδατικού δυναμικού της χώρας, (Άρθρο 3.1).

·         Συνιστά Εθνικό Συμβούλιο Υδάτων, το οποίο προεδρεύεται από τον υπουργό Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι των κομμάτων και κοινωνικών φορέων, αλλά και εκπρόσωποι ‘εταιριών και επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης’ καθώς επίσης και εκπρόσωποι του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών και της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (Άρθρο 3.2).

·         Συνιστάται Κεντρική Επιτροπή Υδάτων, με συνεπίκουρους τη Γνωμοδοτική Επιτροπή Υδάτων και το Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης της Ποιότητας και της Ποσότητας των Υδάτων. Η ΚΕΥ καταρτίζει τα εθνικά προγράμματα προστασίας και διαχείρισης του υδάτινου δυναμικού της χώρας και μεταξύ πολλών άλλων δραστηριοτήτων της εισηγείται τους γενικούς κανόνες κοστολόγησης και τιμολόγησης των υδάτων…, εισηγείται νομοθετικά και διοικητικά μέτρα…, παρακολουθεί τη λειτουργία των Διευθύνσεων Υδάτων των Περιφερειών (Άρθρο 4).

·         Συνιστώνται Περιφερειακές Διευθύνσεις Υδάτων, οι οποίες, μεταξύ άλλων, καταγράφουν, μετρούν, εφαρμόζουν, μελετούν, συντάσσουν εκθέσεις και ενημερώνουν τα υπερκείμενα επίπεδα ‘ελέγχου και προστασίας των υδάτων’ (Άρθρο 5).

·         Συνιστώνται Περιφερειακά Συμβούλια Υδάτων με πρόεδρο τον Γενικό Γραμματέα της κάθε Περιφέρειας και μέλη εκπροσώπους τοπικών φορέων, χωρίς καμιά αποφασιστική αρμοδιότητα, τα οποία υποτίθεται πως γνωμοδοτούν, αλλά στην ουσία μεταφέρουν στις τοπικές κοινωνίες την πολιτική και τις αποφάσεις της κυβέρνησης, της Ε.Ε. και του ΠΟΕ, με στόχο την εξασφάλιση ανοχής και νομιμοποίησης (Άρθρο 6).

·         Ορίζει πως: ‘Οι χρήσεις των υδάτων διακρίνονται σε ύδρευση, άρδευση, βιομηχανική χρήση, ενεργειακή χρήση και χρήση για αναψυχή’ (Άρθρο 10 και Κοινή Υπουργική Απόφαση με στοιχεία 43504/05/12.2005, ΦΕΚ 1784/20.12.2005).

   Όλη αυτή η εξουσιαστική και έντονα γραφειοκρατική και δαιδαλώδης πυραμίδα τελικά χτίστηκε, όπως μας πληροφορεί το άρθρο 11, όχι για την προστασία, αλλά για τον απόλυτο έλεγχο και την κεντρική διαχείριση του νερού και την αποξένωση των τοπικών κοινωνιών από τον τοπικό υδάτινο πλούτο τους, πράγμα που η κεντρική εξουσία το επιδιώκει με την ‘υποχρεωτική απόκτηση άδειας χρήσης του νερού και εκτέλεσης έργων αξιοποίησής του, από κάθε νομικό ή φυσικό πρόσωπο’, (άρθρο 11.1). «Για την έκδοση άδειας χρήσης νερού, ή εκτέλεσης έργου αξιοποίησης υδάτινων πόρων πρέπει να τεκμηριώνεται η διαθεσιμότητα των ποσοτήτων νερού που θα αξιοποιηθούν, καθώς και η σκοπιμότητα έκδοσης σύμφωνα με το οικείο Σχέδιο Διαχείρισης και τα μέτρα που καθορίζονται από το Πρόγραμμα Μέτρων. Οι άδειες εκδίδονται από τον Γενικό Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας. Με κοινή απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Γεωργίας, Ανάπτυξης, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζονται οι κατηγορίες των αδειών, η ειδικότερη διαδικασία έκδοσής τους και κάθε σχετικό θέμα» (Άρθρο 11.1 και 11.2).

   Από την υποχρέωση έκδοσης άδειας χρήσης νερού δεν εξαιρούνται ούτε οι ιδιοκτήτες ενός πηγαδιού ή μιας στέρνας συλλογής βρόχινου νερού ή ακόμα και μιας φυσικής πηγής, αλλά ούτε και οι κάτοικοι των πόλεων που υδροδοτούνται από δημοτικά ή κρατικά υδραγωγεία, για τους οποίους «η αίτηση αδειοδότησης υποβάλλεται από τον αντίστοιχο Δήμο για λογαριασμό των χρηστών μετά από σχετική αίτησή τους. Η άδεια χορηγείται στο Δήμο… Το κόστος της αδειοδότησης αναλαμβάνει ο Δήμος, ο οποίος το επιμερίζει στους χρήστες», (Άρθρο 2.5 της ΚΥΑ 150559/10.06.2011, ΦΕΚ 1440/16.06.2011). Και για να κατανοηθεί η σοβαρότητα των μέτρων δέσμευσης του νερού, όλα τα παραπάνω καταλήγουν: «στους παραβάτες των όρων και των π ε ρ ι ο ρ ι σ μ ώ ν που καθορίζονται στις άδειες… επιβάλλεται ως διοικητική κύρωση πρόστιμο από 200 μέχρι 600.000 Ευρώ…, ανεξάρτητα από την ποινική ή την αστική ευθύνη ή τις διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται από άλλες διατάξεις» (Άρθρο 13.1 του Νόμου 3199/2003, ΦΕΚ Α΄.280/9.12.2003).

   Για όλα αυτά θεσπίζεται «Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων» (Άρθρο 2.2 του Νόμου 3199/2003), το οποίο συντονίζεται, όπως και όλοι οι αρμόδιοι για θέματα ελέγχου της ποσότητας, της ποιότητας και φυσικά της χρήσης του νερού φορείς, από την Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος (Άρθρα 2 και 3 της Κοινής Υπουργικής Απόφασης 140384/09.09.2011). Το γεγονός πως όλα ρυθμίζονται από τον μηχανισμό της κεντρικής κρατικής εξουσίας, η οποία μάλιστα λειτουργεί ως εντολοδόχος διεθνών κέντρων εξουσίας, όπως ο ΠΟΕ και η Ε.Ε., και μάλιστα ερήμην των τοπικών κοινωνιών και συνολικά της κοινωνίας, επιτρέπει την επιφύλαξη για το κατά πόσον όλα αυτά γίνονται για την προστασία των υδάτινων πόρων και για το καλό της κοινωνίας, γιατί καλύτερος προστάτης του πλούτου των τοπικών κοινωνιών από τις ίδιες δεν μπορεί να υπάρξει, αν βέβαια τους αναγνωριστεί πως αυτός ο τοπικός φυσικός πλούτος τούς ανήκει συλλογικά για να κάνουν τη ζωή τους καλύτερη.

   Αντίθετα, αυτή η αντιμετώπιση ενισχύει την εκτίμηση πως το καπιταλιστικό κράτος θεωρεί τον υδάτινο πλούτο ιδιοκτησία του και δεν τον θεωρεί πλούτο των τοπικών κοινωνιών και συνεπώς όλα αυτά γίνονται για να αποξενωθούν οι Πολίτες και οι τοπικές κοινωνίες από την ελεύθερη χρήση του νερού, με προφανή στόχο να φορολογεί τους χρήστες, αλλά και να τους απαγορεύει χρήσεις του νερού που θα τους απελευθέρωναν από την εξουσία του. Από τότε που ο ‘γαλάζιος χρυσός’ και για άλλους ‘λευκός χρυσός’ εξελίσσεται σε πηγή ελεύθερης υδρογονοενέργειας και απειλεί να εκτοπίσει τον ‘μαύρο χρυσό’, ως πηγή ανισότητας, βίας, καταστροφής και δυστυχίας, από τότε και η τοπική κοινωνική αυτοδιεύθυνση και η Άμεση Δημοκρατία απειλούν να εκτοπίσουν την κεντρική αντικοινωνική, απάνθρωπη και καταστροφική καπιταλιστική εξουσία. Αυτός είναι και ο λόγος που το καπιταλιστικό σύστημα και οι κρατικοί εκφραστές του επιφυλάσσουν για το νερό την τύχη του Προμηθέα Δεσμώτη του 21ου αι.

   Με την εκβιαστική πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων του φυσικού πλούτου, κι όχι μόνο, εξ αιτίας της εσκεμμένης χρεοκοπίας μιας σειράς χωρών μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ισπανία κ.λπ., για δημοσιονομικούς υποτίθεται λόγους, αλλά σε όλες τις χώρες του πλανήτη, θα περάσουν υπό ιδιωτικό έλεγχο και μάλιστα υπό τον έλεγχο ελάχιστων κολοσσιαίων οικονομικών ομίλων που συνθέτουν τον σκληρό πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, όχι μόνο τα πετρέλαια, το φυσικό αέριο και ο υπόλοιπος ορυκτός πλούτος, αλλά και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και κύρια το νερό, κι όχι μόνο οι εταιρείες ύδρευσης[13], η ιδιωτικοποίηση των οποίων άλλωστε αποδείχτηκε καταστροφική[14], αλλά όλα τα ύδατα, γιατί το ενεργειακό μέλλον της ανθρωπότητας από το νερό εξαρτάται και χωρίς τον έλεγχο πάνω στην ενέργεια καπιταλισμός δεν μπορεί να υπάρξει.

   Είναι προφανές πως ο στόχος αυτής της πολιτικής ελέγχου του νερού είναι η αποξένωση των τοπικών κοινωνιών από την ελεύθερη και κοινωνικά διαχειρίσιμη χρήση του νερού για την παραγωγή υδρογόνο και συνεπώς ηλεκτρικής ενέργειας, που θα τους έδινε τη δυνατότητα να αυτοκυβερνηθούν, να ευημερήσουν και να ζήσουν ειρηνικά η μια δίπλα στην άλλη. Η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν το κρύβουν, άλλωστε, γιατί χρηματοδοτούν επιλεκτικά ανά τον κόσμο προγράμματα ιδιωτικοποίησης πηγών, υπόγειων και επιφανειακών υδάτων, γιατί εκτιμούν πως «η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα συμβάλλει στη βελτίωση της διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας και του νερού»[15], πράγμα που προφανώς σημαίνει ότι η ιδιωτική επιχειρηματικότητα εξασφαλίζει τον έλεγχο πάνω στο νερό και συνεπώς πάνω στην ηλεκτρική ενέργεια και κατ’ επέκταση πάνω στην κοινωνία. Είναι προφανές πως το καπιταλιστικό σχέδιο δέσμευσης του νερού αποσκοπεί στην παραπέρα δέσμευση της νέας ηλεκτρικής υδρογονοενέργειας και κατά συνέπεια στην ολοκληρωτική δέσμευση της κοινωνίας-ανθρωπότητας, πράγμα που δεν μπορεί να συμβεί παρά με την παραπέρα αυταρχικοποίηση της εξουσίας του κεφαλαίου πάνω στις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που απειλεί, αν δεν ανακοπεί, να πάρει τη μορφή ενός παγκόσμιου ολοκληρωτισμού.

   Απέναντι σ’ αυτήν την πολιτική του σκληρού πυρήνα του καπιταλισμού και σ’ αυτόν τον κίνδυνο για την ανθρωπότητα, οι τοπικές κοινωνίες και συνολικά η ανθρωπότητα οφείλουν να ορίσουν το νερό ως φυσική-οικουμενική προίκα και πηγή ζωής και ευημερίας για ολόκληρο τον πληθυσμό του πλανήτη, την οποία κάθε γενιά υποχρεούται να την παραδίδει στην επόμενη καλύτερη από όσο την παρέλαβε από την προηγούμενη γενιά. Γι’ αυτό οι κοινωνίες, με αιχμή τις τοπικές κοινωνίες, δεν μπορούν και δεν πρέπει να επιτρέψουν την εμπορευματοποίηση του νερού, όπως επιδιώκει το κεφάλαιο, γιατί τότε ο έλεγχος της ζωής μας θα περάσει οριστικά στα χέρια των μεγάλων επιχειρήσεων διαχείρισης του νερού και της υδρογονοενέργειας, δηλαδή στα χέρια αδίστακτων κερδοσκόπων, μιας ελίτ νερού και ενέργειας, που θα καθορίζει το μέλλον της ανθρωπότητας με βάση τα δικά της συμφέροντα.

* Απόσπασμα από το πρόσφατο βιβλίο μου, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 189-199.

---

[1] Βλ. Greenpeace, Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον ΠΟΕ, στο http://www.greenpeace.org/greece/Global/greece/report/2006/10/32470.pdf, σ. 6.

[2] Ό.π., σ. 2.

[3] Βλ. σχετικά, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της παρακμής, Παπαζήσης, Αθήνα 2009, σ. 32-38.

[4] . Greenpeace, Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον ΠΟΕ…, ό.π., σ. 4-8.

[5] Μπάρλοου Μωντ και Κλαρκ Τόνυ, Ποιος ελέγχει το νερό; Στο Montηly Review, τεύχ. 10, Αθήνα 2007.

[6] Όπως και τόσες άλλες αποφάσεις για την ιδιωτικοποίηση του εθνικού πλούτου, έτσι και η ιδιωτικοποίηση των δημόσιων εταιριών ύδρευσης δεν ήρθε από τον ουρανό, αλλά από τους επίδοξους ηγεμόνες του κόσμου.

[7] Ό.π.

[8] Greenpeace, Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον ΠΟΕ…, ό.π., σ. 6.

[9] Βλ. European Parliament Resolution on the 6th World Water Forum in Marseille, 01.02.12.

[10] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο Ε.Ε., Οδηγία 2000/60/ΕΚ/23.10.2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Βρυξέλλες 22.12.2000, σ. L 327/1.

[11] Παπαθεοδωρόπουλος Παναγιώτης Οι Βαρώνοι του Νερού, στο: http://giatinkinonikiaristera.blogspot.gr/2012/07/blogpost_22.html#moreFirefoxHTML\Shell\Open\

[12] Ό. π., σελ. L 327/21.

[13] «Οι δύο, υπό ιδιωτικοποίηση, εταιρείες, ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, είναι κερδοφόρες και οι διοικήσεις τους έχουν περιορίσει τα τελευταία χρόνια τις δυσλειτουργίες... Έτσι, για πολλούς, η έλευση ενός ιδιώτη επενδυτή εκτιµάται ότι δεν έχει νόηµα, ιδίως όταν το υπό ιδιωτικοποίηση «προϊόν» είναι ο τοµέας της ύδρευσης και αποχέτευσης. Άλλωστε…, το νερό είναι ένα φυσικό αγαθό το οποίο η Πολιτεία οφείλει να παρέχει στους πολίτες μακριά από εµπορικές πρακτικές», Κώτσης Βασίλης, Σκληρό τεστ για την κυβέρνηση η διάθεση ποσοστού σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, Το Βήμα, 12/06/2011. Βλέπε επίσης Πρωτοβουλία για την μη ιδιωτικοποίηση του νερού, Σώστε το νερό από την ιδιωτικοποίηση, στο:

http://www.avaaz.org/en/petition/SAVE_GREEK_WATER_FROM_PRIVATIZATION_SOSTE_TO_NERO_APO_TEN_IDIOTIKOPOIESE/?tBKRUdb

[14] Παντού, όπου υπήρξε ιδιωτικοποίηση των εταιρειών ύδρευσης, αυτή συνοδεύθηκε από υποβάθμιση της ποιότητας του νερού, αύξηση της απώλειας νερού, υποβάθμιση των υποδομών και αύξηση των τιμών… Ύστερα από δεκαετίες ιδιωτικοποίησης της ύδρευσης, πόλεις όπως το Βερολίνο, το Μόναχο, η Στουτγάρδη, το Παρίσι, η Γκρενόμπλ, το Μπορντώ, η Τουλούζ, το Μονπελιέ, η Μασσαλία, η Λιλ, η Βρέστη, το Μπουένος Άιρες, η Ατλάντα, το Γιοχάνεσμπουργκ, η Κοτσαμπάμπα κ.λπ., εγκαταλείπουν πλέον την ιδιωτική διαχείριση και επιστρέφουν στη δημόσια ή δημοτική διαχείριση της ύδρευσης του πληθυσμού. Βλ. Νικολάου Κώστας, Το νερό στον κόσμο: Κοινωνικό αγαθό ή εμπόρευμα; στο http://www.dialektika.gr/2012/03/blog-post.html

[15] World Bank, Does Private Sector Participation Improve Performance in Electricity and Water Distribution?, στο http://water.worldbank.org/publications/does-private-sector-participation-improve-performance-electricity-and-water-distributi-0

Αίγυπτος: Τα ιερογλυφικά της επανάστασης

Γράφει ο Νικόλας Κοσματόπουλος

Όλη η Αίγυπτος είναι στο δρόμο αυτές τις μέρες - και όλη η Δύση και η καθ-ημάς Ανατολή στους καναπέδες προσπαθεί να καταλάβει τι γίνεται στην χώρα των ιερογλυφικών και των εξεγέρσεων. Μια βασική ανάγνωση είναι η εξής: «ο Στρατός έκανε πραξικόπημα για να φύγει η κυβέρνηση των Ισλαμιστών. Η επανάσταση είναι φενάκη. Και οι ΗΠΑ? Οι ΗΠΑ είναι παντού»

Στρατός, Ισλάμ, Επανάσταση: τρεις λέξεις που έχουν χρησιμοποιηθεί όσο καμία άλλη στις αναλύσεις και τις περιγραφές για την Αίγυπτο εδώ και τρία χρόνια, αλλά και τρεις λέξεις που έχουν παρεξηγηθεί όσο καμία άλλη στις ίδιες αναλύσεις, τρείς λέξεις που δεν έχουν αναλυθεί ποτέ στην ιστορική κι ανθρωπολογική τους σημασία, τρεις λέξεις τελικά των οποίων η επιφανειακή χρήση φανερώνει την δυτική αλαζονεία κι άγνοια απέναντι στην πιο ηρωική εξέγερση που έχει δει ο σημερινός κόσμος, μετά ίσως την παλαιστινιακή Ιντιφάντα του 1987.

Στο μόνο που συμφωνούν όλοι οι «αναλυτές» είναι ότι οι ΗΠΑ είναι πίσω από κάθε εξέλιξη. Αλλά κι αυτό είναι επιβεβαίωση του υψηλού βαθμού ενσωμάτωσης της δυτικής υπεροψίας, η οποία φανερώνεται είτε ως σύνταξη με τον ισχυρό και τις μηχανορραφίες του, είτε ως αδυναμία να αναγνωριστεί η κατάσταση ως απλά πολύ, μα πολύ περίπλοκη και ανοικτή σε – σχεδόν – κάθε ενδεχόμενο. Τα πράγματα είναι απλά, φίλοι συνομωσιολόγοι: όποιος νομίζει ότι έχει καταλάβει τι συμβαίνει στην Αίγυπτο, απλά δεν έχει καταλάβει τίποτα. Του Ομπάμα, μη εξαιρετέου. Ωστόσο, τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά χρίζουν μιας κάποιας αποκρυπτογράφησης.

 

Στρατός

Ο στρατός στην Αίγυπτο είναι πολλά πράγματα μαζί. Στατιστικά μιλώντας, οι ένοπλες δυνάμεις της Αιγύπτου διαθέτουν τον μεγαλύτερο στρατό στην Αφρική, και τη Μέση Ανατολή και τον 11^ο πιο μεγάλο στρατό στον κόσμο. Λαμβάνουν κάθε χρόνο 1.3 δισεκατομμύρια δολάρια ως «στρατιωτική βοήθεια» από τις ΗΠΑ και οι στρατηγοί του έχουν σε ένα μεγάλο βαθμό εκπαιδευτεί στην Δύση. Δεν αποφασίζει η κυβέρνηση για το προϋπολογισμό του στρατού, αλλά μονάχα ο στρατός ο ίδιος. Οι στρατηγοί ελέγχουν βασικούς οικονομικούς τομείς της χώρας, όπως ο τουρισμός, το real estate, τα δημόσια έργα, τα εμπορικά κέντρα, τα μέσα ενημέρωσης και το πετρέλαιο.  

Όμως, ο αιγυπτιακός στρατός ιστορικά είναι αυτός ο οποίος κατέλυσε την λαομίσητη βασιλεία με την επανάσταση – «πραξικόπημα» του 1952 κι αυτός ο οποίος ανέβασε στην εξουσία τον πιο δημοφιλή ηγέτη (Νάσσερ) που γνώρισε ποτέ η Αίγυπτος και ο αραβικός κόσμος. Αυτός ο στρατός νίκησε το Ισραήλ το 1973 και ανακατέλαβε το Σινά, αλλά μέσα από τους κόλπους του ίδιου στρατού - και μάλιστα στα πλαίσια μιας στρατιωτικής παρέλασης – βγήκε ο δολοφόνος του προέδρου Σαντάτ, νικήτη του 1973.

Άλλο πράγμα λοιπόν ο στρατός, άλλο πράγμα οι στρατηγοί. Ο στρατός αποτελείται από εκατοντάδες χιλιάδες αιγύπτιους άντρες, των οποίων οι οικογένειες προσπαθούν να επιβιώσουν σε μια κοινωνία που γίνεται όλο και πιο φτωχή, όχι λόγω ισλαμισμού ή στρατού, αλλά απλά λόγω καπιταλισμού. Ανά πάσα στιγμή, ο στρατός μπορεί απλά να αρνηθεί να ακολουθήσει τις εντολές που δεν κινούνται στην κατεύθυνση της λαϊκής θέλησης. Ο στρατός δεν είναι μια άμορφη μάζα που κινείται ανάλογα με τις εντολές του στρατάρχη, είναι ένα ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας, που συνταράσσεται κάτω από τις επαναστατικές δονήσεις.

Πολιτικό Ισλάμ

Το πολιτικό Ισλάμ στην Αίγυπτο είναι πολλά πράματα μαζί. Στην κεντρική πολιτική σκηνή αποτελεί μια κλασική συντηρητική δύναμη, που ευαγγελίζεται αξίες σαν την οικογένεια, τη θρησκεία και την πατρίδα – αν και είναι λίγο πιο διεθνιστικό στην αντίληψή του από την εγχώρια δεξιά, μιας και αναγνωρίζει την ούμα και όχι το έθνος. Στην κοινωνία, όμως, το πολιτικό Ισλάμ αποτελεί την πιο διαδεδομένη εκδοχή ενός αποτελεσματικού κι αποκεντρωμένου κράτους πρόνοιας, το οποίο συντηρεί και διαχειρίζεται δεκάδες νοσοκομεία, ιατρεία, γεροκομεία, φιλανθρωπικές οργανώσεις και κέντρα νεολαίας και μάθησης. Ιστορικά, το κίνημα των Αδελφών Μουσουλμάνων διώχτηκε από τον Νάσσερ και τον Σαντάτ, γιατί φοβόντουσαν την δύναμή του – και με το δίκιο τους αφού από χέρι Ισλαμιστή έπεσε ο τελευταίος - αλλά με τον Μουμπάρακ είχε βρεθεί ένα modus Vivendi που επέτρεπε στο πολιτικό Ισλάμ να αναδειχτεί σε μεγαλύτερη οργανωμένη δύναμη της χώρας, μετά το στρατό.

Ο Μουμπάρακ χρησιμοποίησε τους Αδελφούς ως ανάχωμα απέναντι στην αριστερά και τους εργατικούς αγώνες, οι οποίοι όμως συνεχίζονταν κάτω από την μπότα του. Ο Μόρσι όχι μόνο δεν κατάφερε να εκπληρώσει τις υποσχέσεις της επανάστασης (κοινωνική και οικονομική δικαιοσύνη, αποκατάσταση των μαρτύρων, καταδίκη των ενόχων), αλλά διατήρησε τα περισσότερα στελέχη από το παλαιό καθεστώς στις θέσεις τους, και διάσπασε το κίνημα με αποτέλεσμα πολλά στελέχη της νεολαίας κυρίως να πάνε «αριστερά» και να στηρίξουν το Αμντελ Φουτούχ στις προεδρικές εκλογές. Οι Αδελφοί δεν είναι μια άμορφη μάζα που κινείται ανάλογα με τις εντολές του κάθε Ιμάμη, αλλά είναι ένα ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας, που συνταράσσεται κάτω από τις επαναστατικές δονήσεις.

Επανάσταση

Η επανάσταση στην Αίγυπτο είναι πολλά πράγματα μαζί. Αυτό που σίγουρα δεν είναι ωστόσο είναι ένα αυθόρμητο ξέσπασμα, που ξεκίνησε τη μέρα όταν κάποια εκατομμύρια αποφάσισαν να κατέβουν στο δρόμο από ένα κάλεσμα στο φεισμπουκ. Το 2011 ήταν το αποκορύφωμα μιας ολόκληρης δεκαετίας επιτυχημένων εργατικών και λαϊκών αγώνων κατά των νεοφιλελεύθερων πολιτικών του Μουμπαρακ, που επιβλήθηκαν με τις επιταγές του ΔΝΤ. Οι εργάτες των εργοστασίων υφασμάτων της Μαχάλλα και άλλων πόλεων του Δέλτα είχαν ήδη προπονηθεί όχι μονάχα στο πώς να συντηρούν απεργιακές φρουρές με τη βοήθεια ολόκληρων πληθυσμών και να κερδίζουν μάχες στις διαπραγματεύσεις με φιλελέ τεχνοκράτες, αλλά και πώς να αποκρούουν στρατιωτικά τις επιθέσεις των δυνάμεων ασφαλείας της νεοφιλελεύθερης χούντας του Μουμπάρακ.

Αυτές οι νίκες είχαν αυξήσει την αυτοπεποίθηση του λαού, αφού είχαν γίνει γνωστές απ’ άκρη σ’ άκρη στην χώρα, μαζί με τις τακτικές που τις έστεψαν με επιτυχία. Ακόμα και την 25^ης Ιανουαρίου και παρά τη μανιώδη καταδίωξη της αστυνομίας, ήταν η στρατιωτική σκέψη των διαδηλωτών που κατάφερε να νικήσει, κρατώντας μυστική την τελευταία προσυγκέντρωση με αποτέλεσμα να αιφνιδιάσει και να καταλάβει – μετά από πολύωρες μάχες σώμα με σώμα - την Ταχρίρ. Οι επαναστάτες στην Αίγυπτο δεν είναι λοιπόν μια άμορφη μάζα που απλά κοιτάει το ταγκό μεταξύ των Αδελφών και του Στρατού με τους Αμερικανούς να παίζουν μουσική από τα μεγάφωνα, αλλά είναι το πιο ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας, που μαθαίνει, εκπαιδεύεται και μεγαλώνει μέσα από κάθε νίκη, όπως αυτή της 25^ης Ιανουαρίου 2011 και της 30^ης Ιουνίου 2013.

Με άλλα λόγια, αυτό που πρέπει να κάνουμε όλοι είναι υπομονή, κι αυτό που πρέπει να δείξουμε όλοι είναι εμπιστοσύνη. Εμπιστοσύνη όχι στις λέξεις μας, αλλά στις ιδέες, τις πράξεις και τα όνειρά τους.  

ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟΣ ΚΙ' ΑΠ' ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ

Κοινοβουλευτική δικτατορία.

του Παντελή Σαββίδη

 Ο τίτλος προδικάζει την προσπάθειά μου να δικαιολογήσω το φόβο μου ότι ο τρόπος που ασκείται σήμερα η εξουσία οδηγεί νομοτελειακά, αν δεν έχει οδηγήσει ήδη, σε μια κοινοβουλευτική δικτατορία.  

Η ΕΡΤ αποτελεί μόνο την αφορμή.

Ο τρόπος που ενήργησε στο θέμα της ΕΡΤ ο πρωθυπουργός έχει τρείς διαστάσεις: την εργασιακή-κοινωνική, τη θεσμική, την πολιτική.

Η εργασιακή- κοινωνική είναι για όσους εργαζόμασταν στην ΕΡΤ πολύ σημαντική αλλά δεν ενδιαφέρει, ίσως, την λοιπή ελληνική κοινωνία η οποία επικαλείται το 1,5 εκατομμύριο ανέργων για να αναφωνήσει το ελληνικότατο ( το άκουσα έτσι: so what?). Δηλαδή, και τι έγινε που προστεθήκατε και εσείς στο 1,5 εκατομμύριο χωρίς εργασία.  Ο λεγόμενος κοινωνικός αυτοματισμός.

Θα εστιάσω, λοιπόν, στις άλλες δύο διαστάσεις αλλά απλώς θα ήθελα να σημειώσω ότι μεταξύ των ανθρώπων που έμειναν άνεργοι από το κλείσιμο της ΕΡΤ υπάρχουν ζευγάρια που η συνολική τους αμοιβή δεν καθιστούσε δυνατή ούτε καν την επιβίωσή τους, μητέρες που μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους και πολλές άλλες κατηγορίες ανθρώπων που και εργάζονταν αθόρυβα και παρήγαγαν έργο και αμείβονταν με γλίσχρους μισθούς.  Σταματάω εδώ το κοινωνικό θέμα της ανεργίας 2.560 υπαλλήλων επειδή είμαι ένας εξ αυτών και θα μπορούσε να μου καταλογισθεί μεροληψία.

ΤΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Αποδέχομαι ότι το θεσμικό ζήτημα είναι σημαντικότερο του κοινωνικού. Και θεσμικό ζήτημα είναι η ανάγκη ύπαρξης ενός δημόσιου Μέσου Ενημέρωσης. Νομίζω ότι είναι λάθος να αναλωθούμε στο ερώτημα αυτής της αναγκαιότητας. Στις δημοκρατίες έχει σημασία η βούληση και του τελευταίου πολίτη, άρα και η επιθυμία οποιουδήποτε δεν θέλει να καταβάλει το μικρό χρηματικό αντίτιμο για τη λειτουργία ενός δημοσίου φορέα. (Τέσσερα ευρώ το άτομο ανά μήνα). Ωστόσο, πιστεύω ότι η πλειονότητα επιθυμεί αυτήν την επιβάρυνση για να έχει έναν αξιοπρεπή δημόσιο φορέα.

Ήταν αξιοπρεπής η ΕΡΤ; Έπρεπε να αλλάξει;

Ως προς το θέμα της αξιοπρέπειας ο καθένας έχει την άποψή του και η γενικότερη εικόνα δεν ήταν αρνητική. Ήταν και είναι πανθομολογούμενη, όμως, η επιθυμία να αλλάξει. Δημοσιογραφικές πληροφορίες υποστηρίζουν ότι ο πρωθυπουργός είχε στη διάθεσή του πέντε δημοσκοπήσεις που του έδιναν συντριπτικό ποσοστό (75%) υπέρ των αλλαγών στην ΕΡΤ. Για λόγους, όμως, που θα εξετάσουμε στη συνέχεια, ο κ. Σαμαράς, επέλεξε την πιο ολισθηρή οδό για να πετύχει τον στόχο του: να την κλείσει. Και εδώ αρχίζει και το θεσμικό και το δημοκρατικό πρόβλημα. Ή, μάλλον, ένας συνδυασμός θεσμικού και δημοκρατικού προβλήματος.

Το θεσμικό ερώτημα συνίσταται στο κατά πόσο δοκιμασμένοι θεσμοί, έστω με προβλήματα στη λειτουργία τους,  μπορεί να υπόκεινται στην απόλυτη βούληση ενός πρωθυπουργού που ασκεί την εξουσία με μικρό εκλογικό ποσοστό και στηρίζεται στην κυβέρνηση από δύο άλλα κόμματα τα οποία δεν συμφωνούν στις επιλογές του.

Το ερώτημα εν προκειμένω είναι αν στις σύγχρονες δημοκρατίες, νομιμοποιείται ένας μόνο πολιτικός παράγων, ο πρωθυπουργός, με ασθενή κοινοβουλευτική υποστήριξη, να έχει το δικαίωμα να καθορίσει κατά το δοκούν τον τρόπο λειτουργίας ενός θεσμού, όπως η δημόσια ραδιοτηλεόραση και τι εγγυάται ότι κατά τη ριζική μεταμόρφωση του θεσμού, δεν θα επιδιώξει έναν απόλυτο έλεγχο με πρόσωπα της απολύτου κομματικής επιλογής του. Τα περί ΑΣΕΠ κλπ, ας τα αφήσουμε κατά μέρος, είναι σημαντικά σε χώρες με προηγμένο επίπεδο πολιτικής κουλτούρας. Δυστυχώς η Ελλάδα δεν συγκαταλέγεται σ αυτές. Μπορώ να σας αναφέρω πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που τοποθετήθηκαν στην ΕΡΤ επι πρωθυπουργίας Σαμαρά με κλασικές ελληνικές μεθόδους, την ώρα που ο πρωθυπουργός επικαλείτο την αξιοκρατία και άλλα τινά.

Δεύτερο ερώτημα είναι ποιος μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο, ο διάδοχος του κ. Σαμαρά, να επικαλεσθεί και αυτός κομματική συγκρότηση του δημόσιου ενημερωτικού φορέα και να θελήσει να τον ανασυγκροτήσει, εκ νέου, από το μηδέν διαλύοντάς τον.  

Την ώρα που όλοι μιλάμε για κατάργηση της μονιμότητας στο δημόσιο, μήπως η συμπεριφορά των κυβερνώντων δείχνει να μην έχει αλλάξει τίποτε από την εποχή που η ανάγκη  επέβαλε τη μονιμότητα για να έχουν να κάνουν και κάτι άλλο οι κυβερνήσεις από το να αλλάζουν το προσωπικό των δημοσίων υπηρεσιών;  Μήπως, δηλαδή, αναβιώνει η περίφημη «πλατεία Κλαυθμώνος»; 

Το δημοκρατικό πρόβλημα έχει να κάνει με έναν τρόπο λειτουργίας που θυμίζει τη δεκαετία του 1960 και υπάρχουν φόβοι ότι επιχειρεί να αναβιώσει το αυταρχικό κράτος εκείνης της περιόδου. ( Το παρακράτος είναι ήδη έτοιμο και έχει, μάλιστα, και κοινοβουλευτική παρουσία).

ΣΟΚ

Υπάρχουν τέσσερα στοιχεία στον τρόπο που ενήργησε η κυβέρνηση στη διαχείριση του θέματος της ΕΡΤ που προκάλεσαν σοκ  στην ελληνική κοινωνία, μετέβαλαν εν μέρει, υπέρ της ΕΡΤ, το αρνητικό κλίμα που επικρατούσε και αναβίωσαν μνήμες παρελθουσών δεκαετιών.

Το πρώτο είναι η πράξη νομοθετικού περιεχομένου. Το δεύτερο το ύφος και ο λόγος του κυβερνητικού εκπροσώπου, το τρίτο το κλείσιμο της ΕΡΤ και όχι ο ριζικός, αλλά εν λειτουργία, μετασχηματισμός της και το τέταρτο το «μαύρο» που είδαν ξαφνικά στις οθόνες τους οι πολίτες καθώς παρακολουθούσαν το πρόγραμμα της ΕΡΤ.

Όλα, προδίδουν το πολιτικό mentalité του κ. Σαμαρά. Η σύνθεση και ο συνδυασμός τους, παραπέμπουν στην μετεμφυλιακή εποχή και κυρίως στη δεκαετία του 1960. Όσοι γνωρίζουν τον πρωθυπουργό, μιλούν για έναν φιλόδοξο πολιτικό που μετά τη χρόνια περιθωριοποίησή του επιθυμεί να διατηρήσει πάση θυσία την εξουσία και να προεδρεύσει, από τον Ιανουάριο, της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποδίδουν, δε, τις πολιτικές επιλογές του στην επιρροή που του ασκεί ο σύμβουλός του κ. Χρύσανθος Λαζαρίδης.

Τον κ. Λαζαρίδη τυχαίνει να γνωρίζω λίγο καλύτερα από τον κ. Σαμαρά. Ηλικιακά βρίσκεται κοντύτερα στη δική μου ηλικία και θυμάμαι τα φοιτητικά μας χρόνια διετέλεσε στέλεχος της Β! Πανελλαδικής, μιας αριστερής διάσπασης του «Ρήγα Φεραίου» νεολαίας, τότε, του ΚΚΕ Εσωτερικού.

Στους φιλοσόφους που διαμόρφωσαν το ιδεολογικό πλαίσιο της Β! Πανελλαδικής, περίοπτη θέση κατείχε ο στρουκτουραλιστής γάλλος φιλόσοφος Λουί Αλτουσέρ, ο οποίος ανέλυσε με ένα ιδιαίτερο τρόπο το λενινισμό και την ιδέα του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το άλλο μεγάλο κομμάτι αυτής της οργάνωσης βρίσκεται σήμερα στο «Σύριζα». Με μια πρόχειρη εκτίμηση θα μπορούσα να πω ότι η διαφοροποίηση των πάλαι ποτέ στελεχών της οργάνωσης σε αριστερά («Σύριζα») και σε δεξιά («Νέα Δημοκρατία»), δεν προήλθε από κοινωνικούς-οικονομικούς λόγους ή λόγους δημοκρατικής αντίληψης, αλλά, μάλλον, από τη θέση που πήραν στο εθνικό ζήτημα. Θέλω να πω πως δεν διαφέρουν ως προς τη νοοτροπία σε θέματα πολιτικής οργάνωσης και συμπεριφοράς αλλά σε θέματα εθνικής αντίληψης. Αυτό σημαίνει πως και οι δύο πλευρές έχουν ως κοινό τόπο την εύκολη αποδοχή μια συγκεντρωτικής λειτουργίας μιας ηγεμονικής ομάδας-πρωτοπορίας που γνωρίζει το συμφέρον της κοινωνίας καλύτερα από αυτήν. Συνεπώς, δεν έχει σημασία ο τρόπος που λειτουργεί η δημοκρατία, φθάνει να τηρούνται τα προσχήματα. Και τα προσχήματα- επανέρχομαι στον κ. Σαμαρά- τηρούνται διότι προβλέπονται από το Σύνταγμα.     

Οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου προβλέπονται από το Σύνταγμα υπο ορισμένες προϋποθέσεις αλλά, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι νομιμοποιημένες δημοκρατικά. Έχουν υποστεί διαχρονικά σκληρή κριτική από Συνταγματολόγους με σημαντικό εκτόπισμα στους οποίους δεν περιλαμβάνονται οι σημερινές θεραπαινίδες του συστήματος της διαπλοκής.

Θα επικαλεστώ μόνο τον Αριστόβουλο Μάνεση για να επισημάνω πως «η «κατασκευή» δια της οποίας επιχειρείται η δια της «καταστάσεως ανάγκης» δικαιολόγησις των αυτοβούλως εκδιδομένων νομοθετικού περιεχομένου Πράξεων Υπουργικού Συμβουλίου, όχι μόνο δεν συμβιβάζεται προς τη νομικήν και προς την πολιτικήν πραγματικότητα , αλλά εμφανιζόμενη ως «βασιλικωτέρα του βασιλέως» ως προς την δικαιολόγησιν των αντισυνταγματικών ενεργειών του Υπουργικού Συμβουλίου απολήγει  να ευνοεί  αθελήτως την αυθαιρεσίαν»

…»Ουδεμία «δικαιολόγησις» των αυτοβούλως εκδιδομένων νομοθετικού περιεχομένου Π.Υ.Σ. υπάρχει. Αύται, εκδιδόμεναι παρ απολύτως αναρμοδίου προς άσκησιν νομοθετικής εξουσίας κρατικού οργάνου, ευρίσκονται εις οξυτάτην αντίθεσιν προς ρητάς συνταγματικάς διατάξεις διό και είναι εστερημέναι νομικού κύρους.  Υπάρχει, όμως, εξήγησις του φαινομένου: Δια των Π.Υ.Σ., επιχειρείται και εν πολλοίς κατορθούται η δια πλαγίου τρόπου θέσπισις κανόνων δικαίου, δια των οποίων τροποποιούνται, αναστέλλονται ή καταργούνται νόμοι ή άλλαι ισοδύναμοι προς αυτούς πολιτειακαί πράξεις. Η τοιαύτη άσκησις νομοθετικής εξουσίας είναι λαθραία.».

(Αριστόβουλος Μάνεσης: «Συνταγματική Θεωρία και πράξη» σελίς 258, 259.)

Δεν είμαι νομικός γι αυτό επικαλέστηκα την άποψη ενός διακεκριμένου συνταγματολόγου για να επισημάνω τη σκοπιμότητα της Πράξης στην οποία προσέφυγε ο κ. Σαμαράς για να κλείσει την ΕΡΤ. Και επειδή στους δημοσιογραφικούς κύκλους κυκλοφορεί ευρέως πως υπάρχει πρόταση του κ Αλιβιζάτου για το πώς θα μπορούσε να γίνει μια μεταρρύθμιση στην ΕΡΤ με την τήρηση του Συντάγματος και των νόμων, δεν αποκλείεται- αυτό το επισημαίνω με κάθε επιφύλαξη- η πρόταση Αλιβιζάτου να έχει ληφθεί υπόψιν.

Ποια είναι η σκοπιμότητα: Να δώσουμε μια ερμηνεία στο Σύνταγμα, να προχωρήσουμε με «λαθραίο» τρόπο, όπως επισήμανε ο Μάνεσης και να επικαλεστούμε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή την ιδιαίτερη κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα.

Μα αυτό δεν έκαναν και οι μετεμφυλιακές κυβερνήσεις; Επικαλούμενες την κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην οποία βρισκόταν η χώρα, εξέδιδαν πράξεις νομοθετικού περιεχομένου και κατεδίωκαν τους πολιτικούς αντιπάλους τους. Η μόνη διαφορά είναι πως οι αντίπαλοι της σημερινής κυβέρνησης δεν είναι κάποια πολιτικά κόμματα, όλα τους εκφυλισμένα, αλλά ο ίδιος ο λαός. Και αυτός καταδιώκεται. Μπορείτε να μου επισημάνετε τις διαφορές του τότε με το σήμερα;

Κοινοβούλιο κατ όνομα και κατ επίφασιν υπάρχει για τα κοινά και τα καθημερινά. Για τα σπουδαία, όμως, και τα κρίσιμα υπάρχουν και οι Π.Υ. Σ.  Αυτό το πολίτευμα είναι κοινοβουλευτικό αλλά δεν είναι δημοκρατικό. Είναι κοινοβουλευτική δικτατορία.

Το μαύρο, στη δεκαετία του ‘60, προήρχετο και από τη καθημερινή πρακτική στη ζωή των πολιτών. Το μαύρο, σήμερα, προήλθε από μια κυβέρνηση με ελάχιστα ερείσματα στην κοινή γνώμη στην οποία προκάλεσε στιγμιαίο, φοβούμαι σοκ. Διότι στην κατάσταση στην οποία έφεραν την ελληνική κοινωνία, και τα τέσσερα ευρώ που θα περισώσει ο κάθε πολίτης για όσο διάστημα δεν λειτουργήσει η ΕΡΤ, είναι ευλογία.  Με την κατάλληλη, δε, χρήση των ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους, θα λειτουργήσει ο κοινωνικός αυτοματισμός. Ποιος ενδιαφέρεται για πολιτισμό και κριτική σκέψη; Αυτά είναι ανοησίες κάποιων κουλτουριάρηδων. Το θέμα είναι η επιβίωση. Εκεί έχει οδηγηθεί η ελληνική κοινωνία με απόλυτη ευθύνη της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ηγεσίας του.

Γι αυτό το διαρκές έγκλημα θα πρέπει να δώσουν λόγο στο δικαστήριο της ιστορίας αλλά και γιατί όχι, ίσως και σε κάποιο αρμόδιο δικαστήριο οι πολιτικές ηγεσίες. Ιδιαίτερα ο κ. Σαμαράς θα πρέπει να απολογηθεί στην Ελληνική κοινωνία για τη διεθνή απαξίωση στην οποία οδήγησε τη χώρα με την εντολή που έδωσε η κυβέρνησή του να «πέσει μαύρο» στις οθόνες μας. Ο εξευτελισμός της χώρας στο διεθνή τύπο θα περάσει στην ιστορία. Δεν έχει ευθύνη κανείς γι αυτό;

Η δημοκρατία καθεύδει για άλλη μια φορά στη χώρα που γεννήθηκε. Τι ντροπή!              

Η στυγερή δολοφονία της δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης και Albert Camus για το κράτος

Δύο συμβολισμοί – ένα μήνυμα: Βία στη ζωή

της Κρυσταλίας Πατούλη

Και οι δύο γυναίκες έγραψαν ιστορία. Η μία, λενε, έγινε η αφορμή να ξεσπάσει η εξέγερση στην Τουρκία. Η άλλη, ίσως, να συνεχιστεί…

Αιτία, η απροκάλυπτη βία. Στη φύση. Άρα στη ζωή.

Αυτή είναι η φασιστική κοινωνία του 21ου αιώνα, που βρίσκεται  στο απόγειό της, με τους πολιτικούς, τους τεχνοκράτες, και τους “εξελιγμένους” γιάπηδες όλων των ειδών, από δημοσιογράφους μέχρι οικονομολόγους και συνταγματολόγους, που απαξιούν για την ίδια την Ιστορία, την οικολογία και τον ουμανισμό.
Εδώ βρισκόμαστε… Συμβολικά και πραγματικά. 

 

Στην πρώτη φωτογραφία, η γυναίκα με το κόκκινο φόρεμα, έστεκε στην πλατεία Ταξίμ, διαμαρτυρόμενη -για την καταστροφή του Ιστορικού πάρκου, λόγω ανέγερσης εμπορικού κέντρου, που κανείς δεν ρωτήθηκε γι’ αυτό-, ακίνητη, έκπληκτη, και ανήμπορη, μπροστά στην -συμβολικά- βίαιη φαλική επίθεση απέναντι -ουσιαστικά- στη φύση… 

Στη δεύτερη φωτογραφία, μία άλλη διαδηλώτρια, στη συνέχεια, βάζοντας τον κόκκινο στηθόδεσμο στο πρόσωπό της για να προστατευτεί από τα χημικά των ΜΑΤ, ήταν σαν να έλεγε:

Επιτίθεστε στη… γυναικεία φύση. Επιτίθεστε στη φύση! Επιτίθεστε στη ζωή. Άρα, ΕΠΙΤΙΘΕΣΤΕ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ. Απέναντι στη βία σας, και στον φασισμό σας, θέτω την αλήθεια που δεν θέλετε να δείτε. Και θέτω ανάμεσά μας, το ζητούμενο: Την ίδια τη ζωή. Τη θηλυκή μας φύση. Τη μόνη που μπορεί να μας προστατεύσει.

–

Παράλληλα, ας θυμηθούμε. Στην ταινία Τρία χρώματα: Η Μπλε ταινία (1993) του Κισλόφσκι, η ηλικιωμένη οικονόμος κλαίει για το πένθος της κυρίας της, και όταν η τελευταία (Ζιλιέτ Μπινός) τη ρωτάει “μα, γιατί κλαις, εσύ;”, εκείνη της απαντά: “Γιατί ΔΕΝ κλαίτε εσείς!”. Κάπως έτσι -ίσως- και οι γείτονες, εξεγείρονται για τους … διπλανούς τους;

Αλλά, και επειδή, ίσως, υποψιάζονται ότι αυτή η κρίση -με όλα τα παρελκόμενα έκπτωσης της όποιας δημοκρατίας τους- καταφτάνει καλπάζοντας, να τους ρημάξει ΚΑΙ αυτούς; Δεν έχει σημασία.
Η βία στη φύση και τη ζωή, γίνεται πλέον εμφανής σε όλα τα πλάτη και μήκη του πλανήτη.

Τέλος, η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία. Και στην οικονομική κρίση και στη βία και στο φασισμό. Και οι Τούρκοι δείχνουν πλέον, να μην έχουν ανοχή σε κανένα από αυτά τα Τρία…

–

Ο καπιταλισμός και οι εξουσίες του, μετέτρεψαν αυθαίρετα και φασιστικά τον άνθρωπο σε άτομο. Τη φύση σε εργοστάσιο αισχροκέρδιας. Και την ιστορία -μαζί με τον ανθρωπισμό, τον πολιτισμό, και τις όποιες αξίες- σε μουσειακό έκθεμα για το βλέπεις μόνο με πληρωμένο εισητήριο.

Έτσι βαδίζουμε προς την καταστροφή, με μαθηματική ακρίβεια.

Αλλά, ευτυχώς κάποιοι αντιστέκονται δίνοντας μαθήματα ζωής, πολιτισμού και Ιστορίας.

__________

Πηγή:  Posted on 09/06/2013 by Crystalia Patouli

ΤΑΞΙΜ: Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΛΑΩΝ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΣΚΟΤΑΔΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΝΙΚΗ