Η Λατινική Αμερική στο δρόμο της κοινωνικής απελευθέρωσης

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

«Υπάρχουν μερικοί που φαντάζονται πως υπάρχει ένα τιμόνι και παλεύουν για να το κάνουν δικό τους. Υπάρχουν όμως και αυτοί που παίρνουν ένα νησί και το μετατρέπουν όχι σε καταφύγιο για να ικανοποιήσουν τους εαυτούς τους, αλλά σε μια βάρκα για να συναντηθούν με ένα άλλο νησί και με ένα άλλο και με ένα άλλο. Δεν έχει κανένα νόημα να παλεύεις για να πάρεις στα χέρια σου ένα τιμόνι που δεν υπάρχει ή αν υπάρχει είναι ένα σχέτο ντεκόρ»

Subcomandante Marcos

Μπορεί η Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση του ρώσικου και η Μεγάλη Πορεία του κινέζικου Λαού να κατάληξαν μέσω του κρατικοκαπιταλισμού στον μανιακό καπιταλισμό και στο αχανές κινέζικο εργαστήρι φασιστικής νεοδουλείας^[1] και της νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, που σέρνει ολόκληρη την ανθρωπότητα στην καπιταλιστική βαρβαρότητα^[2], αλλά υπάρχουν και πολλοί άλλοι λαοί που αποφάσισαν να ακολουθήσουν το δρόμο της ιστορίας προς την κοινωνική ισότητα και αυτονομία και την εθνική χειραφέτησή τους. Οι λαοί της λατινοαμερικανικής ηπείρου, που γνώρισαν όσο λίγοι λαοί του πλανήτη τη βαρβαρότητα της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού, τη βαρβαρότητα του κεφαλαίου, επιλέγουν σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες αυτό το δρόμο και δείχνουν με τον αγώνα τους και με το παράδειγμά τους πως ένας καλύτερος, ανθρωπινότερος κόσμος δεν είναι μόνο αναγκαίος αλλά και εφικτός^[3].

Είδαμε τη νίκη του διεθνούς καπιταλισμού πάνω στη μεξικανική επανάσταση, δεν είδαμε όμως την ήττα της, γιατί απλούστατα οι κοινωνικές επαναστάσεις των μεγάλων οριζόντων της ισότητας, της ελευθερίας της ευημερίας, και της ειρήνης δεν ηττώνται, αλλά ξαναγεννιούνται και ξαναγεννιούνται μέσα από τις στάχτες τους μέχρι την ώρα της τελικής νίκης τους. Αυτό συμβαίνει και με τη μεξικανική επανάσταση^[4], που τις δυό-τρεις τελευταίες δεκαετίες τη συναντάμε ως απελευθερωτικό κίνημα των Ζαπατίστας στην Πολιτεία των Chiapas του Μεξικού το 1983 που ξεσπά ως απελευθερωτική επανάσταση το 1994, ως λαϊκή εξέγερση στο Καράκας το 1989 και το 2002, στο Κίτο το 1997 και το 2000, στην Ασουνσιόν το 1999, στη Λίμα και στην Κοτσαμπάμπα το 2000, στο Μπουένος Άιρες το 2001, στην Αρεκίπα το 2002, στη Λα Πας το 2003, στο Ελ Άλτο το 2003, στις Πολιτείες Οαχάκα και Γκερέλο του Νότιου Μεξικού το 2006, χωρίς ποτέ να σταματήσει η κίνηση των κοινωνιών προς το μέλλον για την αναζήτηση ενός καλύτερου κόσμου. Θα σταθούμε σε δυό παγκόσμιας ακτινοβολίας χαρακτηριστικές περιπτώσεις αυτής της συντελούμενης κοινωνικής κοσμογονίας.

Το Κίνημα των Chiapas και η ‘πολιτική από τα κάτω’

«Ο μόνος τρόπος να κάνει κανείς πολιτική για να αλλάξει τον κόσμο, είναι να κάνει πολιτική από τα κάτω, όχι από τα κάτω για να ανεβεί επάνω, αλλά από τα κάτω για να δημιουργήσει σχέσεις με άλλους, και με όλους τους από τα κάτω»

Subcomandante Marcos

Η μεξακάνικη επανάσταση μπορεί να ηττήθηκε στρατιωτικά, δεν ηττήθηκε όμως ως πολιτικό αίτημα του μεξακανικού λαού και ιδιαίτερα ως αίτημα των ιθαγενών λαών για ίσα δικαιώματα. Έτσι αμέσως ματά το θάνατο του Αιμιλιάνο Ζαπάτα γεννήθηκε ουσιαστικά το νεοζαπατιστικό κίνημα, το οποίο με κάθε ευκαιρία έκανε αισθητή την παρουσία του μέχρι το 1983 που πήρε τη μορφή του «Λαϊκού Ζαπατιστικού Εθνικοαπελευθερωτικού Στρατού» (EZLN - Ejército Zapatista de Liberación Nacional) της Πολιτείας των Chiapas^[5], συνεχίζοντας όχι τόσο ως τακτικός στρατός όσο ως Λαϊκή Πολιτοφυλακή, τον αγώνα για γη και ελευθερία, για δημοκρατία και αυτονομία^[6]. Την 1η Ιανουαρίου του 1994, οι Ζαπατίστας με τη Διακήρυξη της Ζούγκλας Λακαντόν, αντέδρασαν στην Βόρειο-Αμερικανική Συμφωνία (NAFTA -North American Free Trade Agreement), μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού, για το Ελεύθερο Εμπόριο, γιατί αυτή η συμφωνία έδινε προνόμια στο ξένο κεφάλαιο που εξελίσσονταν σε απειλή για τη γη και την ελευθερία των φτωχών αγροτικών πληθυσμών του Μεξικού. Οι Ζαπατίστας προχώρησαν στην ένοπλη εξέγερση, ακριβώς για να εκδηλώσουν την αντίθεσή τους και να σώσουν τη γη τους από τις επιδιώξεις αυτής της συνθήκης. Το κίνημα των Ζαπατίστας δομήθηκε πάνω στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού της πολιτείας Chiapas οι οποίες εκφράζονταν με δεκατρείς κατανοητούς στόχους: «γη, στέγη, δουλειά, ψωμί, υγεία, εκπαίδευση, δικαιοσύνη, ανεξαρτησία, ελεύθερη πρόσβαση στην πληροφόρηση, δημοκρατία, ελευθερία, ειρήνη, και δικαίωμα των ιθαγενών για τη διατήρηση του πολιτισμού τους»^[7]. Το ζαπατιστικό κίνημα δεν είναι κόμμα με μέλη και δεν αποτελεί οργάνωση με δομές, ιεραρχίες και προγράμματα που τα ‘προτείνει στην κοινωνία’. Το ζαπατιστικό κίνημα είναι η αυτόνομη έκφραση της ίδιας της κοινωνίας στη μορφή των Συμβουλίων^[8] και της Άμεσης Δημοκρατίας.

Σε μικρό χρονικό διάστημα το ζαπατιστικό κίνημα επεκτάθηκε σε πάνω από χίλιες κοινότητες, με συνολικό πληθυσμό πάνω από 200 χιλιάδες ανθρώπους, οι οποίες συνενώνονται σε τριάντα και πλέον μεγάλους Αυτόνομους Δήμους και σχηματίζουν πέντε περιφέρειες, τα λεγόμενα Caracol. Το διοικητικό σύστημα των Τσιάπας είναι ένα σύστημα άμεση κοινωνικής συμβουλιακής αυτοδιεύθυνσης, θεμέλιο του οποίου αποτελεί το Συμβούλιο ή η Συνέλευση της Κοινότητας στην οποία συμμετέχουν όλοι όσοι κατοικούν στην Κοινότητα. Ακολουθεί το Δημοτικό Συμβούλιο στο οποίο αντιπροσωπεύονται με αιρετά για ορισμένο χρόνο και ανακλητά μέλη τους, όλες οι Κοινότητες που ανήκουν στο κάθε Δήμο. Σε επίπεδο περιφέρειας (Caracol) λειτουργεί το Συμβούλιο Χρηστής Διακυβέρνησης με συμβουλευτικές-συντονιστικές αρμοδιότητες, στο οποίο συμμετέχουν, με τους ίδιους όρους, εκπρόσωποι όλων των Κοινοτήτων της κάθε περιφέρειας^[9]. Με την πρακτική της εναλλαγής, της ανάκλησης και της λογοδοσίας σε όλα τα όργανα της διοικητικής δομής των Τσιάπας δίνεται η δυνατότητα σε όλους να αναλαμβάνουν σταδιακά ευθύνες και να αποκτούν εμπειρίες του κυβερνώ και κυβερνώμαι, με συνέπεια να μην μπορεί να διαμορφωθεί κάποια ηγετική ομάδα ή τάξη που θα εκμεταλλευθεί την υπόλοιπη κοινωνία^[10].

Το πρακτικό αποτέλεσμα αυτού του συστήματος αμεσοδημοκρατικής διακυβέρνησης είναι, ότι έχει διαμορφωθεί ένα πρότυπο σύστημα υγείας που αρθρώνεται σε 800 περίπου Κοινοτικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Υγείας, 18 κλινικές και δύο μεγάλα νοσοκομεία πλήρως εξοπλισμένα και στελεχωμένα που παρέχουν δωρεάν όλο το φάσμα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Τα ίδια πρακτικά αποτελέσματα έχουμε και στον τομέα της Εκπαίδευσης με θεαματική υποχώρηση του αναλφαβητισμού και στον τομέα της παραγωγής που οργανώνεται πάνω στην κοινόκτητη γη^[11] στη βάση τριών μεγάλων συνεταιρισμών πολλαπλού στόχου, με πολύ εντυπωσιακά αποτελέσματα. Να σημειωθεί πως τόσο τα ιατρεία, όσο και τα σχολεία, αλλά και οι τοπικές πολιτοφυλακές του EZLN, διοικούνται από τις Συνελεύσεις των Κοινοτήτων και οι Κλινικές, τα Νοσοκομεία, τα Δευτεροβάθμια Σχολεία και οι Συνεταιρισμοί από τα Δημοτικά Συμβούλια, πράγμα που δεν επιτρέπει την αποξένωση κανενός πολίτη και της κοινωνίας συνολικά από τη λήψη των αποφάσεων και συνεπώς δεν επιτρέπει την ανάπτυξη επαγγελματιών πολιτικών, τεχνοκρατικών και γραφειοκρατικών στρωμάτων που νοθεύουν την κοινωνική αυτοδιεύθυνση και διαμορφώνουν αντικοινωνικά συμφέροντα^[12].

Οι Ζαπατίστας δεν επιδιώκουν να καταλάβουν βίαια την εξουσία και όταν αναγκάστηκαν να πολεμήσουν τις καθεστωτικές δυνάμεις το έκαναν ακριβώς για να αποκρούσουν τη βίαιη επίθεση των καθεστωτικών δυνάμεων και να απελευθερώσουν τον πληθυσμό της περιοχή των Τσιάπας, για να δώσουν τη δυνατότητα στις τοπικές κοινωνίες να οικοδομήσουν μόνες τους την αυτονομία τους. «Η κοινωνική αλλαγή σχετίζεται πολύ στενά με την αυτονομία, ατομική και συλλογική… Η συνολική θεώρηση της αυτονομίας προϋποθέτει την εφαρμογή της αρχής της αυτοκυβέρνησης σε όλες τις πλευρές της ζωής, ως τρόπου υπέρβασης της εξάρτησης και σε αυτό το πεδίο το ατομικό δεν διαχωρίζεται από το συλλογικό. Η αυτονομία είναι μια ολότητα. Ή είναι ολική η αυτονομία ή δεν είναι αυτονομία»^[13]. Με αυτή την έννοια το τοπικό κίνημα (movimiento territoriale) των Ζαπατίστας δημιουργεί τους όρους, ώστε οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες να κτίσουν την τοπική ολική αυτονομία τους, η οποία όμως για να είναι ολική του εθνικού Όλου και όχι του μέρους, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια μόνο περιοχή, αλλά να εργάζεται για να γίνει εθνικό κίνημα (moviemento nationale) μέχρι να καταφέρει να «συνενώσει όλες τις αντιστάσεις στη χώρα μας και με αυτές να ανοικοδομηθεί από τα κάτω το μεξικανικό έθνος»^[14]. Οι συχνά και σταδιακά σε μεγαλύτερη ένταση επαναλαμβανόμενες εξεγέρσεις των πληθυσμών όλων των Πολιτειών του Μεξικού και ιδιαίτερα των, γειτονικών στους Chiapas, Νότιων Πολιτειών της Οαχάκα^[15] και του Γκερέρο δείχνουν πως ο αγώνας των Ζαπατίστας έχει θέσει γερά θεμέλια για να οικοδομηθεί από τα κάτω το μεξικανικό έθνος.

Και επειδή κάθε εθνικό όλον δεν είναι παρά ένα μέρος του οικουμενικού Όλου η κάθε τοπική αυτονομία, συνεπώς και η αυτονομία των Τσιάπας, θα ολοκληρωθεί οριστικά, ως οικουμενικό κίνημα (movimiento globale) με την αυτονομία του Οικουμενικού Όλου. «Η μακρά διαδρομή του ζαπατιστικού κινήματος μπορεί να γίνει κατανοητή στο πλαίσιο της διττής διαδικασίας: την καθημερινή και ασταμάτητη οικοδόμηση της αυτονομίας και τον αγώνα για ν’ αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Η σύνδεση ανάμεσα σε αυτές τις δυό αλληλοσυσχετιζόμενες και αλληλοεξαρτώμενες διαδικασίες, φαίνεται να είναι μια από τις δεσπόζουσες και ενδιαφέρουσες όψεις του ζαπατισμού»^[16].

Οι Ζαπατίστας έχουν, όπως διαπιστώνει ο John Holloway^[17], τεράστια απήχηση σε όλο τον κόσμο, επειδή προσφέρουν έναν άλλο τρόπο θέασης του κόσμου, ένα όραμα που σπάει την κυρίαρχη λογική που πασχίζει να μας πείσει πως "δεν-υπάρχει-εναλλακτική-λύση στον καπιταλισμό". Βέβαια, συνεχίζει, διαπιστώνεται από τους ίδιους πως ακόμα υπάρχει μια σύγκρουση ανάμεσα στις προσδοκίες τους και στην πραγματικότητα που μέχρι τώρα δημιούργησαν. Ωστόσο, δεν είναι αυτό το θέμα. Αυτοί που εμπλέκονται ενεργά στον αγώνα, είτε στις πόλεις είτε στην ύπαιθρο, έχουν επίγνωση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν και της σημασίας του έργου που επιτελούν. Οι Ζαπατίστας έχουν επίγνωση πως προσπαθούν να ανοίξουν προοπτικές σε έναν ολόκληρο κόσμο που με την πρώτη επιπόλαιη ματιά φαίνεται να είναι τόσο ερμητικά κλειστός, αλλά δεν είναι.

Κάποιοι τους κατηγορούν για ρομαντισμό παραβλέποντας πως, ο ‘ρεαλισμός’ που ταυτίζεται με μια κοντόθωρη προοπτική, που επικεντρώνει στην εξουσία και βλέπει την οργάνωση και τη δράση ως εργαλεία για την επίτευξη συγκεκριμένων αλλαγών, αποτυγχάνει να δει ότι η εργαλειακή προσέγγιση οδηγεί στην υιοθέτηση μορφών δράσης και οργάνωσης που εξουδετερώνουν και ακινητοποιούν το κίνημα για ριζική κοινωνική αλλαγή. Είναι ακριβώς επειδή ο εργαλειακός ρεαλισμός έχει ουσιαστικά παραιτηθεί από το στόχο της ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Η πραγματικότητα όμως αναγκάζει σταδιακά τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν αυτό τον ρεαλισμό της εξουσίας και να στραφούν σε μορφές δράσης που είναι περισσότερο εκφραστικές του όλου κοινωνικού σώματος, παρά μερεμέτια κάποιων επιμέρους εργαλειακών οργανώσεων. Μέρος αυτού αποτελεί και το γεγονός ότι οι άνθρωποι αποστρέφονται από το στόχο της βίαιης κατάληψης της κρατικής εξουσίας και απομακρύνονται από τα κόμματα ως οργανωτική μορφή αγώνα για την κοινωνική αλλαγή, γιατί ακριβώς συνειδητοποιούν πως «το θέμα της εξουσίας δεν λύνεται καταλαμβάνοντας το προεδρικό μέγαρο…, αλλά μετασχηματίζοντας τις κοινωνικές σχέσεις»^[18]. Ολόκληρη η ιστορία της ανθρωπότητας διδάσκει πως οι εξουσίες αδρανοποιούν τις κοινωνίες και συνολικά την ανθρωπότητα, εγκλωβίζοντάς τες σε θεσμικές και δομικές σπηλιές και συνεπώς εμποδίζοντάς τες να αυτονομούνται ως ζώσες και δρώσες πραγματικότητες. Η ποίηση του κινήματος των Ζαπατίστας είναι μέρος της ίδιας διαδικασίας, της διαδικασίας της από τα κάτω σταδιακής οικοδόμησης της κοινωνικής αυτονομίας, πάνω στην οποία θα μπορεί να θεμελιώνεται καθημερινά ένας καλύτερος κόσμος. Θα αποδειχθεί άραγε, διερωτάται τέλος ο John Holloway, πιο ρεαλιστικός αυτός ο ποιητικός ρομαντισμός απ’ ότι ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός που προηγήθηκε; Δεν το γνωρίζουμε. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι ο ρεαλισμός της βίαιης και από τα πάνω κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας απέτυχε να πραγματοποιήσει τη ριζική κοινωνική αλλαγή. Η ελπίδα, συνεπώς, βρίσκεται στη διάρρηξη των σχέσεων της κοινωνίας με την υφιστάμενη πραγματικότητα, δηλαδή με την καπιταλιστική βαρβαρότητα και στη δημιουργία της δικής μας πραγματικότητας, της δικής μας λογικής, της δικής μας γλώσσας, των δικών μας χρωμάτων, της δικής μας μουσικής, του δικού μας χρόνου, του δικού μας χώρου. Αυτός είναι ο πυρήνας του αγώνα όχι μόνο εναντίον ‘τους’, αλλά και εναντίον του εαυτού μας. Αυτός είναι ο πυρήνας της επαναστατικής αισθητικής των Ζαπατίστας.

Εργοστάσια χωρίς αφεντικά [Fábricas sin patrón (FaSinPat)]

«Αν στις αρχές του 21ου αιώνα υπάρχει ένα φάντασμα που διατρέχει τη Λατινική Αμερική και είναι ικανό να τρομοκρατεί τις ελίτ, είναι σίγουρο ότι αυτό κατοικεί στις περιφέρειες των μεγάλων πόλεων»

Raul Zibechi

Τα εργοστάσια χωρίς αφεντικά, (FaSinPat) «που κατέλαβαν και επανοικειοποιήθηκαν οι εργαζόμενοι συνιστούν μια από τις απαντήσεις των εργαζόμενων στις δυό δεκαετίες νεοφιλελευθερισμού και αποβιομηχάνισης. Ποτέ άλλοτε δεν έχει υπάρξει ανάλογο κίνημα στη Λατινική Αμερική, στο οποίο οι εργάτες να έχουν τον άμεσο έλεγχο στα μέσα παραγωγής και να τα θέτουν σε λειτουργία χωρίς αφεντικά και σε ορισμένες περιπτώσεις χωρίς εργοδηγούς, τεχνικούς και ειδικούς. Αυτή η ενέργεια δεν προέκυψε από ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, αλλά, όπως συνηθίζεται στην ιστορία των κινημάτων των καταπιεσμένων, από την αμεσότητα της πιεστικής ανάγκης»^[19].

Η Λατινική Αμερική, αφού ξεμπέρδεψε με την αποικιοκρατία, παλεύει τώρα να ολοκληρώσει την ανεξαρτησία της εκτοπίζοντας τον ιμπεριαλισμό και τον αμερικανισμό^[20] και να αναζητήσει νέους σύγχρονους δρόμους για τη σοσιαλιστική μετεξέλιξή της, πράγμα που την αναδείχνει σε ένα παγκόσμιας εμβέλειας κοσμογονικό εργαστήρι. Ο κόσμος της Εργασίας αποφάσισε να βγει από το κοινωνικό και το οικονομικό περιθώριο που τον είχε ρίξει η εξάρτηση και ο χρεοκοπημένος καπιταλισμός της^[21] και να πάρει την τύχη του στα χέρια του, αρχίζοντας από την κατάληψη και την αυτοδιαχείριση των κλειστών και χρεοκοπημένων εργοστασίων. Να σημειωθεί πως οι εργάτες στην ιδέα της κατάληψης των εργοστασίων δεν οδηγήθηκαν από τα συνδικάτα τους ή από τα κόμματα της λεγόμενης αριστεράς, αλλά από την ίδια την εμπειρία τους, όταν το κράτος και η εργοδοσία ακύρωναν την απεργία τους με την αντικατάστασή τους από απεργοσπάστες. Η κατάληψη των εργοστασίων δεν είναι μόνο εγγύηση της επιτυχίας της απεργίας, αλλά και «μια φευγαλέα εικόνα της μελλοντικής κοινωνίας.., αφού μέσα στις καταλήψεις των εργοστασίων διαγράφεται το μέλλον ως αυξανόμενη συνείδηση, ότι τα εργοστάσια ανήκουν ουσιαστικά στους εργάτες που τα κινούν, ότι ο αγώνας για την ελευθερία θα έχει σαν αντικείμενο τα εργοστάσια, θα διεξαχθεί μέσα σ’ αυτά και μέσω αυτών»^[22].

«Στην Αργεντινή οι εργάτες έχουν αναστήσει χρεοκοπημένες επιχειρήσεις και τις έχουν μετατρέψει σε δημοκρατικά αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις… Στη Βενεζουέλα οι αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις αποτελούν βασική πολιτική προτεραιότητα, έχουν τον πρώτο λόγο στην ανάληψη κρατικών συμβάσεων και κίνητρα για τη μεταξύ τους συνεργασία. Το 2006 υπήρχαν περίπου εκατό χιλιάδες αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις στη χώρα στις οποίες εργάζονται περισσότεροι από επτακόσιες χιλιάδες άνθρωποι»^[23]. Στη Βραζιλία το καθεστώς της κατάληψης και αυτοδιαχείρισης των χρεοκοπημένων εργοστασίων από τους εργαζόμενους πήρε τέτοιες διαστάσεις που το 1994 υποχρεώνονται να προχωρήσουν στη δημιουργία της Εθνικής Ένωσης Εργαζομένων στις Αυτοδιαχειριζόμενες Επιχειρήσεις (Associação Nacional de Trabalhadores e Empresasa de Autogestão, ANTEAG), «με σκοπό να συντονίζει τις πολλές και ποικίλες σχετικές προσπάθειες που έκαναν την εμφάνισή τους σε μια εποχή που η βιομηχανία μαστιζόταν από μια μεγάλη κρίση… Για την ANTEAG η αυτοδιαχείριση είναι ένα μοντέλο οργάνωσης το οποίο συνδυάζει τη συλλογική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής με τη δημοκρατική συμμετοχή στη διαχείριση. Επιπλέον παρέχει αυτονομία, καθώς οι αποφάσεις και ο έλεγχος των επιχειρήσεων ανήκουν στους εργαζόμενους»^[24].

Η μέχρι σήμερα εμπειρία των τελευταίων δέκα-δεκαπέντε χρόνων είναι σημαντική και σιγά-σιγά ξεπερνάει τα σύνορα της μιάς χώρας μετά την άλλη και τείνει να διαμορφώσει ένα αντικαπιταλιστικό πρότυπο το οποίο μπορεί να εξελιχθεί σε ουμανιστικό-αυτοδιαχειριστικό, αν καταφέρει να μετασχηματίσει το υφιστάμενο εχθρικό θεσμικό πλαίσιο σε προοδευτικούς θεσμούς. Θεσμούς που θα διευκολύνουν την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής και του φυσικού πλούτου της Λατινικής Αμερικής και θα ενισχύουν την αυτοδιαχείριση και την Άμεση Δημοκρατία στην οικονομία και στην κοινωνία. Σίγουρα η τρέχουσα διεθνής συγκυρία δεν ευνοεί τέτοιες προσπάθειες, όμως η Λατινική Αμερική επιμένει και με τον αγώνα της δείχνει το δρόμο σε όλους τους δοκιμαζόμενους από τη νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και τον ιμπεριαλιστικό ηγεμονισμό των Ενωμένων Πολιτειών της Βόρειας Αμερικής.

Εργάτες χωρίς αφεντικά [Trabalhadores sin patron (TraSinPat)]

«Η ελπίδα είναι μια παγίδα κατασκευασμένη από τ' αφεντικά. Πρέπει να έχουμε το θάρρος να εξεγειρόμαστε»

Mario Monicelli

Χιλιάδες εργοστάσια και επιχειρήσεις στην Αργεντινή και στις άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής δείχνουν το δρόμο για ένα εναλλακτικό αυτοδιαχειριστικό επιχειρηματικό μοντέλο, καθώς λειτουργούν σήμερα χωρίς ιδιοκτήτες και απασχολούν χιλιάδες εργαζόμενους, που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν άνεργοι. Ας δούμε μια σύντομη περιγραφή των απόψεων και των δράσεων των εργαζόμενων της Λατινικής Αμερικής:

·       «Η ιστορία ξεκίνησε δειλά-δειλά στα μέσα της δεκαετίας του 1990 όταν οι εργαζόμενοι καταλάμβαναν εργοστάσια που εγκατέλειπαν οι πνιγμένοι στα χρέη εργοδότες τους και τα επαναλειτουργούσαν σε μια προσπάθεια να επιβιώσουν. Το φαινόμενο άρχισε να επεκτείνεται στα τέλη του 2001, όταν η οικονομία της Αργεντινής κατέρρευσε.

·       Η αποτυχία του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου ενσαρκώθηκε στην περίπτωση της χώρας αυτής. Τα 20 χρόνια ανεξέλεγκτου κρατικού δανεισμού οδήγησαν την οικονομία της σε μακροχρόνια ύφεση και στη μεγαλύτερη χρεοκοπία που σημειώθηκε ποτέ στην Ιστορία.

·       Όταν η κυβέρνηση της Αργεντινής αθέτησε στα τέλη του 2001 το ύψους 140 δισ. δολαρίων χρέος της προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Παγκόσμια Τράπεζα και τις ιδιωτικές τράπεζες, το Πέσο, το εθνικό νόμισμα, υποτιμήθηκε κατά 70% και οδήγησε μέσα σε μια νύχτα τον μισό πληθυσμό της χώρας στη φτώχεια. Το πρωί, της 19ης Δεκεμβρίου 2001, οι πολίτες της Αργεντινής ξύπνησαν και βρήκαν τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς παγωμένους. Μαζί με αυτούς εξαφανίστηκε και η μεσαία τάξη της χώρας. Η ανεργία πολύ γρήγορα έφθασε στο 25%, καθώς χιλιάδες βουτηγμένες στα χρέη επιχειρήσεις εγκαταλείφθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους ή χρεοκόπησαν. Σε αρκετές περιπτώσεις οι βασικοί πιστωτές των επιχειρήσεων ήταν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, στους οποίους οφείλονταν οι μισθοί πολλών μηνών και οι αποζημιώσεις που δεν τους δόθηκαν όταν απολύθηκαν.

·       Αντιμέτωποι με το φάσμα της ανεργίας, τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση αποφάσισαν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Οργανώθηκαν, κατέλαβαν τα εργοστάσια και τον μηχανολογικό τους εξοπλισμό και άρχισαν σταδιακά να τα επαναλειτουργούν.

·       Η διαδικασία αυτή δεν περιορίστηκε στα εργοστάσια αλλά επεκτάθηκε σε κλινικές, εκδοτικούς οίκους, ξενοδοχεία, ναυπηγεία, σουπερμάρκετ, αρτοποιεία και σε άλλες επιχειρήσεις διάφορων κλάδων. Οι νομικές επιθέσεις, οι απειλές, η φυσική βία δεν εμπόδισαν τους εργάτες.

·       Κάτω από τις πιέσεις τους η κυβέρνηση αναγκάστηκε να τους αναγνωρίσει το δικαίωμα να λειτουργούν τις επιχειρήσεις και χορήγησε σε αρκετές από αυτές προσωρινές άδειες λειτουργίας. Στα ‘υπό ανάκαμψη’ εργοστάσια οι εργάτες δεν έχουν στην ιδιοκτησία τους τις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό, αλλά έχουν τη νομική αναγνώριση να τα χρησιμοποιούν.

·       Στις ελάχιστες από τις επιχειρήσεις που δεν έχει εξασφαλισθεί αυτή η διαδικασία, οι εργάτες έχουν νοικιάσει τον εξοπλισμό και τις εγκαταστάσεις από τους παλιούς ιδιοκτήτες έναντι ενός σταθερού μισθώματος, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις η ίδια η κυβέρνηση έχει απαλλοτριώσει εργοστάσια και τα παραχώρησε στους εργαζόμενους με την προϋπόθεση αυτοί να αγοράσουν τον εξοπλισμό σε διάστημα δύο ετών.

·       Όλες οι επιχειρήσεις διοικούνται από τους ίδιους τους εργαζόμενους, οι οποίοι έχουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται σε διοικητικά πόστα ή στη γραμμή παραγωγής.

·       Οι εργαζόμενοι πληρώνονται όλοι τον ίδιο μισθό ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται από τις συνελεύσεις τους. Οι κατειλημμένες επιχειρήσεις μπορούν να πληρώνουν μισθούς, δεν πραγματοποιούν όμως κέρδη, κάτι που σημαίνει ότι δεν είναι σε θέση να αγοράσουν νέο εξοπλισμό ή να εκσυγχρονίσουν τις παλαιές εγκαταστάσεις.

·       Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κατειλημμένες επιχειρήσεις είναι μεγάλες: η ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των προμηθευτών και των πελατών, η έλλειψη εξειδίκευσης στο μάνατζμεντ και το μάρκετινγκ, η έλλειψη επενδυτικών κεφαλαίων. Τα προβλήματα αυτά θα μπορούσαν να επιλυθούν με την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών. Κάτι τέτοιο διαφάνηκε άλλωστε στα τέλη Νοεμβρίου, όταν εκπρόσωποι 235 κατειλημμένων επιχειρήσεων από 8 χώρες της Λατινικής Αμερικής συναντήθηκαν στο Καράκας της Βενεζουέλας. Οι εκπρόσωποι υπέγραψαν μια σειρά από συμφωνίες οι οποίες έχουν να κάνουν και με την ανταλλαγή προϊόντων, τεχνολογίας και, πρώτων υλών»^[25].

Οι «εργάτες χωρίς αφεντικά» προσπαθούν να επαναλειτουργήσουν τα εργοστάσια δίχως ουσιαστική βοήθεια από τις κυβερνήσεις και το κράτος, κι' αυτό γιατί η εξουσία βρίσκεται ακόμα στα χέρια των αφεντικών, γι' αυτό και η επιτυχία των προσπαθειών τους για την αυτοδιαχείριση των εργοστασίων και της οικονομίας τους θα εξαρτηθεί από το εάν θα κάνουν ένα ακόμα βήμα προς την οριστική και χωρίς αποζημίωση απαλλοτρίωση των εργοστασίων μαζί και της πολιτικής εξουσίας.

Αλλά και οι αγρότες της Κεντρικής και της Λατινικής Αμερικής αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα με τους εργάτες. Ακόμα και όταν καταφέρνουν να αποσπάσουν τη γή από τους μεγαλογαιοκτήμονες βρίσκονται μπροστά σε καινούργια εμπόδια. Ο αγρότης Ούλι Ζανγκ^[26] από το Δήμο Βιαμάο που βρίσκεται κοντά στο Πόρτο Αλέγκρε της Βραζιλίας λέει σχετικά: «Η Monsanto μας προμηθεύει το τεχνολογικό πακέτο (ζιζανιοκτόνα, εντομοκτόνα που είναι δηλητήρια) καθώς και το ρύζι,… τώρα εξαρτόμαστε από τις πολυεθνικές που κατέχουν την τεχνολογία. Φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι, παρά τους αγώνες μας δεν έχουμε καταφέρει τίποτα, αγωνιζόμαστε τόσα χρόνια για να βρεθούμε τελικά σε μια θέση εξάρτησης νέου τύπου και επιπλέον να δηλητηριάζουμε τις οικογένειές μας και τον πληθυσμό που καταναλώνει το ρύζι που καλλιεργείται με τον τρόπο αυτό»^[27]. Στην προσπάθειά τους κάποιοι αγρότες του Filhos de Sepe^[28] να αποφύγουν αυτή τη νέου τύπου εξάρτησή τους από τις πολυεθνικές στράφηκαν στην βιολογική γεωργία, στηριγμένοι στους τοπικούς σπόρους και στους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής και κατάφεραν να διπλασιάσουν τη στρεμματική απόδοση σε σύγκριση με την απόδοση των χωραφιών που καλλιεργούνται με τη χρήση τοξικών φυτοφαρμάκων. Όμως βρέθηκαν και πάλι αντιμέτωποι, «με τον ίδιο εχθρό», δηλαδή τον πιστοποιητή, γιατί στη Βραζιλία υπάρχουν μόνο τρεις εταιρείες πιστοποίησης που ελέγχονται από τις πολυεθνικές εταιρείες^[29].

Αποπειράθηκαν να δημιουργήσουν «ανεξάρτητη κοινοτική πιστοποίηση», αλλά βρέθηκαν, για μια ακόμα φορά, μπροστά στον ίδιο εχθρό με τα πολλά πρόσωπα, στην άρνηση των τοπικών και των κεντρικών αρχών να δώσουν τη σχετική άδεια και επιπλέον οι τράπεζες αρνούνται να χρηματοδοτήσουν την παραγωγή των ανεξάρτητων αγροοικισμών. Και όταν μετά από όλα αυτά καταφέρουν να φτάσουν στην αγορά για να πουλήσουν τα προϊόντα τους, διαπιστώνουν πως οι τιμές που προσφέρονται για τα προϊόντα τους είναι κάθε χρόνο και χαμηλότερες, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται οι αγρότες να καταφύγουν σε εξωαγροτικές απασχολήσεις για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους και να ζήσουν. «Η ανάπτυξη και ο έλεγχος της νέας τεχνολογίας από μέρους των πολυεθνικών έχουν καταστήσει δυνατό ένα νέο τύπο καταπίεσης. Τώρα πλέον δεν έχουν ανάγκη την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και τον έλεγχο του χρόνου και του τρόπου της εργασίας, γιατί τώρα πρόκειται για μια κυριαρχία ‘μη-υλική’ που βασίζεται στην κυριαρχία επί της γνώσης και της αγοράς, προκειμένου να συσσωρεύουν κέρδη… Το κεφάλαιο έχει την ικανότητα να μετασχηματίζεται για να συνεχίσει να ελέγχει τους μηχανισμούς της κυριαρχίας του, παρουσιάζοντάς τους υπό μορφή λιγότερο απτή, σχεδόν αόρατους. Γι’ αυτό απαιτείται διαρκής κατάρτιση και μαθητεία, απαραίτητες πλέον μορφές αγώνα»^[30].

Οι λαοί της Λατινικής Αμερικής γνωρίζουν, μετά από τόσων αιώνων αποικιοκρατική και ιμπεριαλιστική εμπειρία, πως η οριστική προστασία από μελλοντικά σοκ μπορεί να προέρθει μόνο «από την ενίσχυση της ανεξαρτησίας τους από τους χρηματοοικονομικούς θεσμούς της Ουάσιγκτων, πράγμα που μπορεί να συμβεί μέσα από την αυξανόμενη ολοκλήρωση ανάμεσα στα κράτη της περιοχής, πράγμα που επιχειρείται με την Μπολιβαριανη Εναλλακτική Λύση για την Αμερικανική Ήπειρο (Bolivarian Allternative for the America), […] που αποτελεί το τέλειο παράδειγμα ενός αυθεντικά δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου. Η κάθε χώρα προσφέρει ότι μπορεί να παράγει καλύτερα, με αντάλλαγμα ότι χρειάζεται περισσότερο, ανεξάρτητα από τις τιμές των παγκόσμιων αγορών […] Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ανταλλακτικό σύστημα στο πλαίσιο του οποίου οι χώρες αποφασίζουν μόνες τους την αξία ενός εμπορεύματος ή μιάς υπηρεσίας, αντί να αφήνουν τους χρηματιστές στη Νέα Υόρκη, στο Σικάγο και στο Λονδίνο να καθορίζουν τις τιμές. Με αυτό τον τρόπο η Λατινική Αμερική δημιουργεί μια ζώνη σχετικής οικονομικής γαλήνης και προβλεψιμότητας – ένας άθλος που θεωρούνταν αδύνατος σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης»^[31].

Είναι προφανές πως όσο αντιστέκονται οι εργαζόμενοι των χωρών της Λατινικής Αμερικής και προωθούν την αυτοδιαχείριση και την ευρύτερη αλληλεγγύη και συνεργασία, τόσο κερδίζουν σε εμπειρίες, σε επιτυχίες και σε αυτοπεποίθηση που τους κάνουν αποφασιστικότερους στον αγώνα τους να κατοχυρώσουν και να διευρύνουν τις κατακτήσεις τους και να αποτρέψουν κάθε ενδεχόμενο μιάς καπιταλιστικής παλινόρθωσης.

Προφανές γίνεται επίσης πως ο αγώνας, με τη μορφή της κατάληψης των εργοστασίων μετεξελίσσεται από την προσωρινή αναστολή του δικαιώματος της ιδιοκτησίας του καπιταλιστή, όπως ήταν γνωστή μέχρι τώρα, σε απόφαση των εργαζομένων για την οριστική ακύρωση αυτού του δικαιώματος των «ιδιοκτητών» των εργοστασίων, οι περισσότεροι των οποίων όχι μόνο δεν διεύθυναν ποτέ το «εργοστάσιό τους», αλλά δεν γνωρίζουν ούτε που βρίσκεται. Με αυτό τον τρόπο οι εργαζόμενοι συνειδητοποιούν πως ο αγώνας τους για την κοινωνική απελευθέρωσή τους, ο αγώνας για την ελευθερία γενικά θα διεξαχθεί και θα κερδηθεί μέσα στα εργοστάσια και γενικά μέσα στους χώρους της παραγωγής και συνεπώς και της κατανομής του κοινωνικού πλούτου, αλλά και μέσω αυτών των κατακτήσεων^[32].

Τέλος γίνεται προφανές πως μόνο με την οριστική κατάργηση της ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής και πάνω στη γνώση και την αντικατάστασή τους από την ουσιαστική κοινωνικοποίησή τους, μπορεί να καταργηθεί ο καπιταλισμός και να αντικατασταθεί από ένα σύστημα οικονομικής αυτοδιαχείρισης και κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, προϋποθέσεις ικανές και αναγκαίες για την κοινωνική αυτοδιεύθυνση, την εθνική ανεξαρτησία και την παγκόσμια συνεργασία.

Με αυτή την έννοια οι εργαζόμενοι των χωρών της Λατινικής Αμερικής, ως παγκόσμια κοινωνική πρωτοπορία και εναλλακτικό πρότυπο απέναντι στην παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου και την κινεζοποίηση της εργασίας^[33], αγωνίζονται ταυτόχρονα και για την απελευθέρωση των εργαζόμενων όλων των χωρών του πλανήτη και δικαιούνται όχι μόνο τη συμπάθειά μας, αλλά και την ηθική και υλική αλληλεγγύη μας.

---

[1] «Κάθε φορά που εντείνεται η οικονομική πίεση πάνω στους εργαζόμενους, εντείνεται ταυτόχρονα και η καταναγκαστική ηθική πίεση με σκοπό να προλάβει την ομαδική εξέγερση εναντίον της κοινωνικής πίεσης, να την προλάβει δυναμώνοντας το γενετήσιο αίσθημα ενοχής των εργαζόμενων και της ηθικής εξάρτησής τους από το κυρίαρχο σύστημα… Η μυστικιστική διάβρωση είναι το σπουδαιότερο ομαδικό-ψυχολογικό μέτρο, που προετοιμάζει το έδαφος για την απορρόφηση της φασιστικής ιδεολογίας», Reich Wilhelm, Η μαζική ψυχολογία του φασισμού, ΜΠΟΥΚΟΥΜΑΝΗΣ, Αθήνα 1974, σελ. 162.

[2] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[3] Για μια εκτενέστερη ανάλυση βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[4] Zibechi Raul, Αυτονομίες και χειραφετήσεις. Η Λατινική Αμερική σε κίνηση, Εκδόσεις ΑΛΑΝΑ, Αθήνα 2010, σελ. 195.

[5] Harnecker Martha, Πραγματοποιώντας το αδύνατο, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ, Αθήνα 2007, σελ. 107-109.

[6] «Η μακρά διαδρομή του ζαπατιστικού κινήματος μπορεί να γίνει κατανοητή στο πλαίσιο της διττής διαδικασίας: την καθημερινή και ασταμάτητη οικοδόμηση της αυτονομίας και τον αγώνα για να αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Η σύνδεση ανάμεσα σε αυτές τις δυό αλληλοσυσχετιζόμενες και αλληλοεξαρτώμενες διαδικασίες, φαίνεται να είναι μια από τις δεσπόζουσες και ενδιαφέρουσες όψεις του ζαπατισμού», Zibechi Raul, Αυτονομίες..., ό. π., σελ.157.

[7] http://foititikospalmosistoria.blogspot.com/2011/04/blog-post_30.html

[8] «Η απόρριψη του κόμματος ως μορφή οργάνωσης σήμανε (αναπόφευκτα, ίσως) την αναγέννηση του συμβουλισμού (councilism), την αναγέννηση του συμβουλίου ή της συνέλευσης. Το συμβούλιο είναι ο παραδοσιακός τρόπος της έκφρασης εξέγερσης και εμφανίζεται ξανά και ξανά στις εξεγέρσεις, από την Παρισινή Κομμούνα μέχρι τα Συμβούλια Γειτονιάς της πρόσφατης εξέγερσης στην Αργεντινή. Είναι ένας εκφραστικός τρόπος οργάνωσης, που ψάχνει να αρθρώσει τον θυμό και τις ανησυχίες όσων συμμετέχουν. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη μορφή του κόμματος, η οποία, (ως γνωστό), δεν είναι εκφραστική αλλά θεσμική, σχεδιασμένη να πραγματώσει το στόχο της κατάκτησης της κρατικής εξουσίας. Ως εκφραστική μορφή, το συμβούλιο τείνει να έχει οριζόντιες δομές, να ενθαρρύνει την ελεύθερη συμμετοχή όλων και να στοχεύει στην επίτευξη της συναίνεσης όσον αφορά τις αποφάσεις. Υπ’ αυτό το πρίσμα, το συμβούλιο δεν είναι τόσο μια τυπική δομή όσο ένας οργανωτικός προσανατολισμός. Αυτός ο οργανωτικός προσανατολισμός –έμφαση στην οριζοντιότητα, ενθάρρυνση της έκφρασης των αναζητήσεων των ανθρώπων, είτε είναι «επαναστατικές» ή «πολιτικές» είτε όχι– έχει γίνει βασικό χαρακτηριστικό του πρόσφατου κύματος της αστικής πάλης: όχι μόνο από τα Συμβούλια Γειτονιάς στην Αργεντινή, αλλά και από κάποιες ομάδες piquetero, από τις Μητέρες της Plaza de Mayo, από τα Κοινωνικά Κέντρα της Ρώμης, του Μιλάνου και του Τορίνου, γενικά από το κίνημα «για έναν άλλον κόσμο», Holloway John, Αστικός Ζαπατισμός, http://ratnet-blog2.blogspot.com/2010/10

[9] Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ. 163 και 166-167.

[10] «Κυβέρνηση είμαστε όλοι μας, δεν έχουμε ηγέτες, πρόκειται για μια συλλογική διακυβέρνηση, έτσι ώστε ο ένας να διδάσκει τον άλλον αυτό που γνωρίζει», Υποδιοικητής Μάρκος, αναφέρεται στο Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ. 172 και 173.

[11] Η κεντρική κυβέρνηση που δεν προσφέρει καμιά βοήθεια για την ανάπτυξη της περιοχής των ζαπατίστας κάνει ότι μπορεί για να διαλύσει τις Κοινότητές τους προσφέροντας δάνεια και επιδοτήσεις σε μεμονωμένους αγρότες που θα δηλώσουν πως κατέχουν ιδιόκτητη γη, με το στόχο να τους αποσπάσει από την Κοινότητα και να υπονομεύσει το καθεστώς της κοινοκτησίας της γης, που αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομείται η κοινωνική αυτονομία των ζαπατίστας.

[12] Τα σχετικά στοιχεία και οι πληροφορίες αναφέρονται στο: Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ 157 κ. επ.

[13] Ό. π., σελ. 171.

[14] Δήλωση του Subcomandante Marcos, αναφέρεται στο Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ. 178.

[15] Η Οαχάκα, μια Πολιτεία στο μεξικανικό Νότο, είναι μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για τον βορειοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό, τον παγκόσμιο καπιταλισμό και το διεθνές εμπόριο, που επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τα τεράστια αποθέματά της σε φυσικούς πόρους. Είναι η Πολιτεία με την πιο πλούσια βιοποικιλότητα στο Μεξικό με βουνά, λίμνες, δάση και σπάνια είδη φυτών, αλλά και με ιδιαίτερα πλούσιο υπέδαφος, σε πετρέλαιο, ουράνιο, κάρβουνο, σίδηρο, χρυσό, άργυρο, μόλυβδο και υδράργυρο, κυρίως στις περιοχές όπου ζουν οι ινδιάνικοι λαοί, οι οποίοι είναι αναγκασμένοι να αμύνονται αδιάκοπα για να υπερασπιστούν τον τόπο τους και να σώσουν τον πλούτο τους. Σ’ αυτήν βρίσκεται και ο «Διάδρομος του Ισθμού του Τεχουαντεπέκ», ένα έργο που θα διευκολύνει τη μεταφορά των εμπορευμάτων από τον Ειρηνικό στον Ατλαντικό Ωκεανό. Η Οαχάκα, όπως είναι φυσικό, έχει παράδοση αιώνων στην αντίσταση… Στις 16 Ιούνη 2006, 365 πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις από ολόκληρη την πολιτεία δημιουργούν μαζί με τους εκπαιδευτικούς τη ‘Λαϊκή Συνέλευση των Λαών της Οαχάκα’ (APPO - Asamblea Popular del Pueblo de Oaxaca),…με στόχο τη ριζοσπαστική ή άμεση δημοκρατία…, για μια κοινωνία που θα αυτοκυβερνιέται, στην οποία η οργάνωση της ζωής θα βασίζεται στην ατομική και συλλογική αυτονομία όλων των ανθρώπων… Από τον Ιούνη ως τον Δεκέμβρη του 2006, η μεξικανική Πολιτεία της Οαχάκα έζησε την πιο πρόσφατη μεγάλη λαϊκή εξέγερση που προκάλεσε το θαυμασμό, τη συγκίνηση και την αλληλεγγύη των κοινωνικών κινημάτων και των αγωνιζόμενων ανθρώπων όχι μόνο στο Μεξικό, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο εξεγερμένος λαός της Οαχάκα κατέλαβε την ομώνυμη πρωτεύουσα, κατέλυσε κάθε κρατική αρχή και απαίτησε όχι μόνο την παραίτηση του κυβερνήτη, αλλά και τη ριζοσπαστική αλλαγή της πραγματικότητας. Ακολούθησε μια πολύμηνη διαδικασία αυτοοργάνωσης, πολιτικής αυτονομίας και συλλογικής διοίκησης της πόλης… Οι εξεγερμένοι κατάφεραν να πάρουν την τύχη της ζωής τους στα χέρια τους και να εφαρμόσουν στην πράξη την άμεση δημοκρατία μέσα από τις παραδοσιακές λαϊκές συνελεύσεις, οι οποίες υπήρχαν πολύ πριν επιβληθεί η αποικιοκρατία και ο καπιταλισμός στη χώρα, εκτενέστερα βλέπε σχετικά Παπακωνσταντίνου Εύη: http://www.scribd.com/doc/. Μπλάνκο Πάβελ, Στο Μεξικό φουντώνει ο αντικαπιταλιστικός αγώνας, Συνέντευξη στο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ της 11.03.2007, βλέπε επίσης, http://athens.indymedia.org,

[16] Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ. 157.

[17] Holloway John, Αστικός Ζαπατισμός, ό. π.

[18] Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ. 64.

[19] Ό. π., σελ. 113.

[20] Ο αμερικανισμός ως έννοια δεν ορίζεται γεωγραφικά ή εθνολογικά, αλλά πολιτικά, ως το σχέδιο του σκληρού πυρήνα του παγκόσμιου κεφαλαίου και της ηγεσίας των Ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής για την παγκόσμια ηγεμονία τους. Βλέπε αναλυτικά, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[21] Για μια διεξοδική ανάλυση αυτής της εμπειρίας βλέπε, Harnecker Martha, Πραγματοποιώντας το αδύνατο, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ, Αθήνα 2007, σελ. 182 κ. επ.

[22] Πάνεκουκ Άντον, Τα Εργατικά Συμβούλια, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, Αθήνα 1996σελ.92.

[23] Klein Naomi, Το δόγμα του Σοκ, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 2010, σελ. 610-611.

[24] Zibechi Raul, Αυτονομίες και… ό. π., σελ. 115-116.

[25] Μπάμπης Μιχάλης, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 08.01.2006, Ένθετο ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ.

[26] Ο Ούλι Ζάνγκ είναι μέλος του αγροοικισμού (agrovila) Filhos de Sepe, του Movimento des Trabalhadores Rurais Sem Terra, (Κίνημα Ακτημόνων Εργατών Γης). Αυτός ο αγροοικισμός αποτελείται από 376 οικογένειες και αναπτύσσεται σε μια έκταση 60.000 στρεμμάτων. Οι κατοικίες βρίσκονται σε ένα μέρος συγκεντρωμένες γιατί αυτό εξασφαλίζει χαμηλού κόστους υποδομές ύδρευσης, ηλεκτροδότησης και επικοινωνίας, αλλά και γιατί αυτό προάγει την κοινωνική λειτουργία της παραγωγής και συνεπώς και την κοινωνικοποίηση των ανθρώπων, με τελικό αποτέλεσμα ένα καλύτερο βιοτικό επίπεδο για όλους τους κατοίκους του.

[27] Zibechi Raul, Αυτονομίες και χειραφετήσεις. Η Λατινική Αμερική σε κίνηση…, ό. π., σελ. 152.

[28] Filhos de Sepe σημαίνει Παιδιά του Σεπέ, στη μνήμη του Γουαρανί Ινδιάνου Σεπέ Τιράζου που δολοφονήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 1756, στο Σάο Γκαμπριέλ της Αργεντινής, από τα αποικιοκρατικά ισπανοπορτογαλλικά αποσπάσματα, στην προσπάθειά τους να διαλύσουν τις κομμούνες Reducciones Guaraniticas, τις οποίες ο Βολταίρος είχε χαρακτηρίσει «θρίαμβο της ανθρωπότητας» για τις υψηλές συνθήκες συλλογικής διαβίωσης, την ακμή των τεχνών, των γραμμάτων και των επιστημών, όπως η αστρονομία και η μετεωρολογία, ό. π., σελ. 155.

[29] Ό. π., σελ. 152-153.

[30] Ό. π., σελ. 153-154.

[31] Klein Naomi, Το δόγμα του Σοκ…, ό. π., σελ. 611-612.

[32] Βλέπε σχετικά, Αντόν Παννεκοεκ, Τα Εργατικά Συμβούλια..., ό. π., σελ., 90-92.

[33] Λάμπος Κώστας, Κιναζισμός. Το ανώτατο στάδιο του πλιάτσικο-καπιταλισμού ή το πισωγύρισμα στο κατώτατο στάδιο του πολιτισμού; ΠΟΛΙΤΕΣ, τεύχος 21/Δεκέμβρης 2010.

Η ‘Νέα Γιάλτα’ των νικητών του Τρίτου Παγκόσμιου (οικονομικού) Πολέμου

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

http://www.epithesh.blogspot.com,

Η ειρήνη, παραφράζοντας τον Κλαούζεβιτς, δεν είναι παρά η συνέχιση του πολέμου σε άλλη μορφή και με άλλα μέσα. Στον τελευταίο μεγάλο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, με τα πενήντα και πλέον εκατομμύρια ανθρώπινα θύματα, με τις ανυπολόγιστες υλικές ζημιές και το μεγαλύτερο πισωγύρισμα από τον πολιτισμό στην καπιταλιστική βαρβαρότητα, ηττήθηκε το Τρίτο Ράϊχ, ο ναζισμός και ο άξονας του φασισμού και οι νικητές υποσχέθηκαν στην ανθρωπότητα το τέλος των πολέμων και αιώνια ειρήνη.

 

Οι νικητές και κύρια ο μεγαλύτερος εξ’ αυτών, οι Ενωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΕΠΑ) έδωσαν στον καπιταλισμό τους τη χρυσή ευκαιρία να πρωταγωνιστήσει στην οικονομική ανασυγκρότηση του κατεστραμμένου κόσμου, χορηγώντας κρατικά δάνεια και σπρώχνοντας άμεσες αμερικανικές ιδιωτικές επενδύσεις στις χώρες της Ευρώπης[1] με στόχο τη δορυφοροποίησή της, πράγμα που το κατόρθωσαν και σε μεγάλο βαθμό το διατηρούν ακόμα μέχρι σήμερα. Η ηττημένη και κατεστραμμένη Γερμανία διαιρέθηκε από τους νικητές του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου σε τέσσερις τομείς επιρροής, στον Σοβιετικό, στον Αμερικανικό, στον Γαλλικό και στον Αγγλικό, με στόχο να μην μπορέσει να αναδειχθεί ποτέ ξανά σε ανταγωνιστική και μεγάλη οικονομική και στρατιωτική δύναμη και για να αποφευχθεί κάποια νέα ναζιστική θηριωδία. Στο μεταξύ η λεγόμενη Δύση, δηλαδή οι Ενωμένες Πολιτείες Αμερικής, η Αγγλία και η Γαλλία εφαρμόζουν κοινή πολιτική για τους τρεις αντίστοιχους τομείς τους οποίους και ονομάζουν Δυτική Γερμανία, την οποία και ενισχύουν με κάθε τρόπο με σκοπό την ανάσχεση του λεγόμενου ‘κομμουνιστικού κινδύνου’, δηλαδή της επέκτασης της επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης, πράγμα που θα ματαίωνε τον αμερικανισμό, δηλαδή τα αμερικανικά σχέδια για την παγκόσμια ηγεμονία[2]. Από την άλλη μεριά ο τομέας της Γερμανίας που είχε τεθεί υπό σοβιετικό έλεγχο αναδείχνονταν σε Ανατολική Γερμανία και το Βερολίνο η πρωτεύουσα της ναζιστικής Γερμανίας χωρίστηκε σε Ανατολικό και σε Δυτικό Βερολίνο και στο μεγαλύτερο θέατρο διπλωματικού ανταγωνισμού μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η ίδρυση του ΝΑΤΟ έγινε ο σιδηρούς βραχίονας αυτής της πολιτικής που οδήγησε στον ψυχρό πόλεμο μεταξύ Δύσης και Ανατολής, ο οποίος ολοκληρώθηκε με την ίδρυση του αντιΝΑΤΟ Συμφώνου της Βαρσοβίας, κορυφώθηκε μέσω των ακατάσχετων πολεμικών εξοπλισμών και απείλησε την ανθρωπότητα πολλές φορές μα πυρηνική καταστροφή. Με τις επιλογές αυτές η Δυτική Γερμανία αναδείχτηκε στο κυριότερο ανάχωμα της σοβιετικής επέκτασης προς την Ευρώπη, το οποίο έπρεπε να ενισχύεται αδιάκοπα και μάλιστα μέχρι του βαθμού να αποτελέσει μαζί με τη Γαλλία τον πυρήνα της οικονομικής συνεργασίας των χωρών της Ευρώπης, (ΕΚΑΧ), η οποία θα ενίσχυε την άμυνα της Δύσης έναντι της Ανατολής, δηλαδή του σοβιετικού Μπλοκ, το οποίο απάντησε με την ίδρυση της αντίστοιχης οικονομικής ένωσης, την γνωστή ΚΟΜΕΚΟΝ.

Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν η ανάδειξη της Δυτικής Γερμανίας σε ισχυρή οικονομία και σε ηγέτιδα δύναμη της Ευρώπης η οποία επεκτείνονταν δυναμικά και αδιάκοπα μέσα από την αναβάθμιση της ευρωπαϊκής οικονομικής συνεργασίας σε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και τελικά στην σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία κατέστησε δυνατή την επανένωση της Γερμανίας, την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, την οικονομική προσάρτηση, δηλαδή, την ένταξη στην ΕΕ των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης που βρίσκονταν υπό σοβιετική επιρροή και τελικά την συγκρότηση της Ευρωζώνης. Με όλα αυτά η Γερμανία κατάφερε, ουσιαστικά με την βοήθεια των ΕΠΑ και την ισχυρή οικονομία της, να επιτύχει στο δεύτερο μισό του 20^ου αιώνα, όσα δεν κατάφερε με τους δυό μεγάλους πολέμους που οργάνωσε και έχασε στο πρώτο μισό το. Αυτή η εξέλιξη ανάδειξε τη Γερμανία από ηττημένη στο πολεμικό πεδίο δύναμη σε νικήτρια στο πεδίο της καπιταλιστικής οικονομίας και σε παγκόσμια δύναμη με την έννοια της ηγέτιδας δύναμης της γερμανοποιημένης Ευρώπης[3]. Βέβαια στο μεταξύ έχει αλλάξει και το παγκόσμιο τοπίο συσχετισμού δυνάμεων, κάποιες από τις οποίες διεκδικούν την απαγκίστρωσή τους από τον αμερικανισμό και το δόγμα της Δύσης, όπως η Ινδία και οι περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής και κάποιες άλλες που διεκδικούν ρόλο ανταγωνιστή του αμερικανισμού και διεκδικητή της παγκόσμιας ηγεμονίας, όπως η Κίνα και σε μικρότερο βαθμό η Ρωσία. Είναι προφανές ότι αυτές οι κινήσεις των ανταγωνιστικών κεφαλαιοκρατικών δυνάμεων για την παγκόσμια ηγεμονία που βρίσκονται σε εξέλιξη, προδιαγράφουν την αιματηρή και εφιαλτική ιστορία του 21^ου αιώνα, η οποία μπορεί να καταλήξει στην ολοκλήρωση και στην παγιοποίηση της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Η έκβαση αυτής της προδιαγραφόμενης σύγκρουσης για την παγκόσμια ηγεμονία περνάει μέσα από τις εσωτερικές εξελίξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης. Οι προοπτικές αυτών των εξελίξεων είναι βασικά τρεις. Η πρώτη εκδοχή που αυτή την ιστορική στιγμή φαίνεται επικρατέστερη και εκφράζει τα συμφέροντα του γερμανικού κεφαλαίου, είναι η οριστική υποταγή της ΕΕ και της Ευρωζώνης στην γερμανική επικυριαρχία, πράγμα το οποίο καθιστά τη Γερμανία συνδιεκδικητή, στο πλευρό των Ενωμένων Πολιτειών Αμερικής, της παγκόσμιας ηγεμονίας. Η δεύτερη εκδοχή είναι αυτή που εκφράζει τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών λαών και συνολικά τα συμφέροντα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού σε παγκόσμια κλίμακα και σχετίζεται με τη μετεξέλιξη της καπιταλιστικής Ευρωπαϊκής Ένωσης και της γερμανοκρατούμενης Ευρωζώνης σε Ομοσπονδία Αμεσοδημοκρατικών Πολιτειών της Ευρώπης, με προοδευτικό αντικαπιταλιστικό πρόσημο και με κυρίαρχη μορφή την άμεση δημοκρατία σε τοπικό, περιφερειακό και ομοσπονδιακό επίπεδο. Η τρίτη εκδοχή είναι αυτή που το κεφάλαιο την προετοιμάζει για να αποτρέψει τη δεύτερη εκδοχή και το αποκρουστικό της πρόσωπο διαφαίνεται από τη στήριξη και ανάδειξη των ακροδεξιών φασιστικών και νεοναζιστικών δυνάμεων στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ελλάδα και σε μια σειρά χώρες της ΕΕ με στόχο τη νεκρανάσταση του Τρίτου Ράϊχ στην Ευρώπη και στον πλανήτη ολόκληρο, ως εγγύηση της επιβολής της Νέας Τάξης Πραγμάτων.

Προς το παρών οι διεργασίες εξελίσσονται στο επίπεδο της πρώτης εκδοχής με πρωταγωνιστές τις Ενωμένες Πολιτείες Αμερικής και τη Γερμανία με αντικείμενο τη θέση και το ρόλο της Ευρώπης στη διεκδίκηση της παγκόσμιας ηγεμονίας από τις ΕΠΑ[4]. Σ’ αυτή τη σκακιέρα ο κύριος αντίπαλος τόσο για τις ΕΠΑ όσο και για τη Γερμανία φαίνεται να είναι η Ρωσία, με πεδίο αντιπαλότητας τον έλεγχο των πηγών των ορυκτών καυσίμων και της ροής της ενέργειας[5], με στόχο τον περιορισμό της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τις πηγές και τους αγωγούς της Ρωσίας και εναλλακτική τροφοδότησή της από τις πηγές της Μέσης Ανατολής και τους αγωγούς που ελέγχονται από τις ΕΠΑ. Για την εφαρμογή αυτού του σχεδίου οι ΕΠΑ διέλυσαν με την ωμή και βάρβαρη βία του ΝΑΤΟ τη Γιουγκοσλαβία σπρώχνοντας τα δυτικά βαλκάνια στην επιρροή της Γερμανίας με προφανή συμφωνία να περάσουν τα ανατολικά Βαλκάνια υπό την επιρροή των ΕΠΑ για να ελέγχουν άμεσα οι ίδιες το μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας και τα στενά, για να εμποδιστεί η κάθοδός της στο Αιγαίο και από εκεί στη Μεσόγειο που θα επέτρεπε την ενίσχυση της διείσδυσή της στην Μέση Ανατολή και στην Αφρική και στον πλανήτη ολόκληρο μέσω της εύκολης πρόσβασής της στον Ατλαντικό Ωκεανό. Με αυτή τη στρατηγικής σημασίας κίνησής τους οι ΕΠΑ στόχευαν και στοχεύουν να δημιουργήσουν ένα φιλοαμερικανικό τόξο που θα ξεκινάει από τα Ανατολικά Βαλκάνια θα επεκτείνεται στις χώρες της από την CIA υποκινούμενης και χρηματοδοτούμενης πορτοκαλί επανάστασης, δηλαδή τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Γεωργία, την Ουκρανία και την Ουγγαρία, και θα καταλήγει στην Πολωνία μέχρι και τις βορειότερες μικρές Βαλτικές χώρες, με το οποίο θα εμποδίσουν οριστικά ενδεχόμενη μελλοντική συνεργασία της Ευρώπης με τη Ρωσία πράγμα που θα ματαίωνε το αμερικανικό όραμα για την παγκόσμια ηγεμονία. Κεντρικό ρόλο σ’ αυτό το σχέδιο των ΕΠΑ διαδραματίζει η αμερικανόφιλη Ουκρανία στο έδαφος της οποίας μαίνεται ένας εμφύλιος πόλεμος μεταξύ της δυτικόφιλης ακροδεξιάς κυβέρνησής της και των ρωσόφωνων αυτονομιστών των ανατολικών επαρχιών της. Στην ουσία βέβαια πρόκειται για έναν πόλεμο μεταξύ ΕΠΑ και Ρωσίας. Η Ουκρανία αποτελεί το μήλο της έριδας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσίας και κυρίως μεταξύ ΕΠΑ και Ρωσίας, γιατί η Ουκρανία αποτελεί τον κεντρικό κρίκο που σχηματίζει το τόξο μεταξύ ανατολικών Βαλκανίων και Πολωνίας και Βαλτικών χωρών που θα εμποδίζει την προσέγγιση μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας και θα διασφαλίζει τον έλεγχο των ΕΠΑ πάνω στην ΕΕ. Η Ουκρανία ως βάση αμερικανικών και ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων θα διευκόλυνε την στρατιωτική επέμβαση αυτών των δυνάμεων στο έδαφος της Ρωσίας με στόχο την εξουδετέρωση ενός ανταγωνιστή και τον έλεγχο των πηγών ενέργειας. Δύσκολη επιχείρηση βέβαια με πιθανότερη έκβασή της τη συντριβή του επιτιθέμενου, όπως συνέβει άλλωστε με τον Ναπολέοντα και με τον Χίτλερ, εκτός αν την διευκόλυνε κάποιος νέος Κορμπατσώφ ή κάποιος νέος Γιέλτσιν, οπότε θα σήμαινε το πυρηνικό τέλος Ευρώπης αν όχι του πλανήτη. Όποιος υπερτίμησε τις δυνάμεις του σε στρατιωτική επιχείρηση κατά της Ρωσίας αναγκάστηκε να επανεκτιμήσει τη στρατηγική και τους στόχους του.

Προφανές είναι πως σε αυτό το σχέδιο των ΕΠΑ συμπεριλαμβάνεται και η Ελλάδα, η οποία όπως και η Γερμανία αποτέλεσε, κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, αμερικανικό ανάχωμα εναντίον της σοβιετικής καθόδου στη Μεσόγειο, αλλά και εξαιτίας της μεγάλης γεωστρατηγικής της σημασίας για το έλεγχο της περιοχής[6], αλλά και για τα γνωστά πλούσια κοιτάσματά της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, και όχι μόνο, τα οποία θα ήθελαν να ελέγχουν οι ίδιες και όχι η ΕΕ και η Ευρωζώνη στις οποίες ανήκει η Ελλάδα. Αυτή η εκδοχή όμως, λογικά, συνεπάγεται την έξοδο της Ελλάδας από την ΕΕ και την Ευρωζώνη, πράγμα που βρήκε, με αφορμή την καπιταλιστική κρίση και την οικονομική αδυναμία της, την πολιτική έκφρασή του με πολιτικές και μάλιστα ‘προοδευτικές’ και ‘πατριωτικές’ για έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από τη ζώνη του Ευρώ και για την ‘επιστροφή στη Δραχμή’, αντί της διεκδίκησης για την ενεργοποίηση της δεύτερης εκδοχής, όπως είδαμε παραπάνω, δηλαδή να μετεξελιχθεί η ΕΕ σε Ομοσπονδία Αμεσοδημοκρατικών Πολιτειών της Ευρώπης.

Αυτή η επιλογή των ΕΠΑ απόκτησε επείγοντα χαρακτήρα και εξαιτίας της αντι-ισραηλινής, της φιλο-ισλαμικής και σε κάποιο βαθμό και της φιλο-ρωσικής στροφής της Τουρκίας και της αποστασιοποίησής της από τη ΝΑΤΟϊκή συμμαχία και από τις επιλογές των ΕΠΑ να αναδιατάξουν τον πολιτικό χάρτη στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής πολιτική που υποβαθμίζει το ρόλο της Τουρκίας ως υπο-ιμπεριαλιστική δύναμη και αναβαθμίζει το Ισραήλ και ενδεχόμενα και το νέο Κουρδιστάν που προωθούν οι ΕΠΑ, ως επιτηρητές της περιοχής για λογαριασμό τους. Ένας άλλος ενοχλητικός παράγοντας για τις ΕΠΑ είναι η ραγδαία και όλο και πιο ισχυρή οικονομική παρουσία της Κίνας στην ευρύτερη περιοχή με γέφυρα την Ελλάδα. Οι ΕΠΑ θα είχαν έναν επιπλέον λόγο να αποσπάσουν την Ελλάδα από την ΕΕ και να κόψουν κάθε δεσμό της με τη Γερμανία, την Κίνα και τη Ρωσία. Όλα αυτά αποκαλύπτουν την μεγάλη αναβάθμιση της γεωστρατηγικής σημασίας της Ελλάδας για τον έλεγχο της ευρύτερης περιοχής. Η διαχείριση αυτής της θέσης της Ελλάδας επιβάλλει την παραμονή της στην ΕΕ ως παράγοντα ενότητας, εμβάθυνσης και αντικαπιταλιστικής προοπτικής της ΕΕ, ως το μοναδικό αντίβαρο απέναντι στους επίδοξους ηγεμόνες του πλανήτη, γιατί μια προοδευτική ΕΕ με τη μορφή της Ομοσπονδίας Αμεσοδημοκρατικών Πολιτειών Ευρώπης και περιεχόμενο την αταξική κοινωνία μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για όλους τους λαούς του πλανήτη να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους και να πραγματοποιήσουν το διαχρονικό τους όραμα για την οικουμενική κοινωνική ισότητα με τη μορφή μιας Οικουμενικής Συνομοσπονδίας Αμεσοδημοκρατικών Πολιτετιών.

Η δύσκολη θέση της Ελλάδας, αλλά και της Κύπρου που με την πολιτική της Γερμανίας απειλούνται να τεθούν εκτός της ΕΕ και της Ευρωζώνης, επειδή η Γερμανία διεκδικεί την αποκλειστικότητα του ορυκτού πλούτου της περιοχής υποβαθμίζοντας τις δυό χώρες σε γερμανικά προτεκτοράτα, πράγμα που τις αναγκάζει πότε να στρέφονται προς την Ρωσία και την Κίνα και πότε προς τις ΕΠΑ. Η προσέγγιση της συντηρητικής κυβέρνησης του παραδοσιακού εκπροσώπου της κρατικοδίαιτης και κομπραδόρικης ελληνικής ολιγαρχίας, γαλλόφιλου ευρωπαϊστή Κώστα Καραμανλή, στην οποία συμμετείχε και η οικογένεια του αμερικανογερμανόφιλου Μητσοτάκη, με τη Ρωσία για τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη που θα έφερνε ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην ΕΕ μέσω Βουλγαρίας και Ελλάδας, φαίνεται να εξόργισε τις ΕΠΑ και να οδήγησε στην πτώση του. Με την άνοδο του αμερικανόφιλου Γεωργίου Α. Παπανδρέου που πάγωσε το σχέδιο συνεργασίας με τη Ρωσία και προώθησε το σχέδιο αξιοποίησης των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ελλάδας και της Κύπρου από τις αμερικανικές εταιρείες που συντάχτηκαν με τον άξονα Ισραήλ, Κύπρος, Ελλάδα. Αυτή η στροφή της Ελλάδας προς τις ΕΠΑ εξόργισε προφανώς τη Γερμανία πράγμα που οδήγησε, με το πρόσχημα της αποτυχίας εφαρμογής του μνημονίου δημοσιονομικής προσαρμογής της Ελλάδας, στην ανατροπή της κυβέρνησης Παπανδρέου, αλλά οι ΕΠΑ αμύνονται επιβάλλοντας τη διάδοχη κυβέρνηση του επίσης αμερικανόφιλου Σαμαρά, που και αυτός ανατρέπεται, πάντα στο πλαίσιο της αστικής κοινοβουλευτικής ‘νομιμότητας’ με πρόωρες εκλογές. Η αξιωματική αντιπολίτευση κερδίζει τις εκλογές και στη θέση της λεγόμενης μνημονιακής κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας-ΠΟΑΣΟΚ έρχεται η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ σε συνεργασία με το ακροδεξιό κόμμα των λεγόμενων ‘ανεξάρτητων Ελλήνων’, ο εθνικιστής αρχηγός του οποίου, που ήταν παλιότερα στέλεχος και υπουργός της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, ανάλαβε πρόσφατα στην κυβέρνηση του ‘αριστερού’ ΣΥΡΙΖΑ μάλιστα το υπουργείο ‘Εθνικής Άμυνας’, ως αρχιστράτηγος των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.

Η θέση της νέας κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ αναφορικά με τη θέση της Ελλάδας[7] εντός ή εκτός της ΕΕ και της Ευρωζώνης και εξαιτίας των έντονα αντιφατικών απόψεων που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί και συνεχίζουν ακόμα να διατυπώνονται από κορυφαία στελέχη τους, είναι ακόμα αδιευκρίνιστη. Είναι προφανές ότι οι διαφορετικές ιδεολογικές απόψεις μεταξύ κομμάτων, αλλά και στο εσωτερικό των κομμάτων αποτελούν έκφραση διαφορετικών επιρροών και σχέσεων με αντίστοιχα συμφέροντα και αντίστοιχες μεγάλες δυνάμεις που εντάσσουν με διαφορετικό τρόπο την Ελλάδα στα στρατηγικά τους σχέδια. Δεδομένες είναι προς το παρόν η σύγκρουση της Ελληνικής κυβέρνησης με τη γερμανική πολιτική της λιτότητας, η μάλλον προσχηματική διαφωνία του υπουργού εξωτερικών με την επιβολή κυρώσεων της ΕΕ στη Ρωσία, αλλά και η ταυτόχρονη έκκληση του υπουργού οικονομίας προς τις ΕΠΑ να πιέσουν και να πείσουν τη Γερμανία να επιτρέψει στην Ελλάδα να παρακάμψει το πρόγραμμα λιτότητας, να της δώσει χρόνο για νέα διαπραγμάτευση με τους δανειστές της και για νέα συμφωνία, χωρίς να διακόψουν τη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας, πράγμα που θα την έσπρωχνε στη χρεωκοπία και συνεπώς έξω από την Ευρωζώνη και πιθανά έξω και από την ΕΕ. Δεδομένο είναι επίσης ότι το τεράστιο δημόσιο χρέος της Ελλάδας προς τις χώρες της Ευρωζώνης καθιστά μια έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και μια πτώχευση απαγορευτική για την ίδια την Ευρωζώνη και σε μεγάλο βαθμό επικίνδυνη για την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία. Η ασυνήθιστη δημόσια δήλωση του ίδιου του προέδρου των ΕΠΑ, Μπάρακ Ομπάμα υπέρ της Ελλάδας, πράγμα που αποτελεί άμεση παρέμβαση στα εσωτερικά της ΕΕ και της Ευρωζώνης, στις οποίες βέβαια δεν ανήκουν οι ΕΠΑ, μπορεί να κατανοηθεί μόνο από αυτή την οπτική, που βλέπει την Ελλάδα ως τη θρυαλλίδα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης, που αν εκραγεί πρόωρα και ανεξέλεγκτα θα κινδυνεύσει με κατάρρευση ολόκληρο το καπιταλιστικό οικοδόμημα

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ αποδέχτηκε αμέσως θετικά και χωρίς επιφυλάξεις την παρέμβαση Ομπάμα, χωρίς να σκεφθεί πως με αυτόν τον τρόπο η Γερμανία θα την χρεώσει στο αμερικανικό σύστημα συμφερόντων και συνεπώς θα σκληρύνει τη θέση της εναντίον της και αν δεν την υποτάξει τώρα, με την πρώτη ευκαιρία θα την σπρώξει στην κόλαση της χρεοκοπίας κλείνοντας ταυτόχρονα το μάτι στις ύαινες της περιοχής που καραδοκούν να την κατασπαράξουν. Επικοινωνιακά η σημερινή ελληνική κυβέρνηση κερδίζει σε επίπεδο κοινής γνώμης τις πρώτες θετικές εντυπώσεις και διεκδικεί με πειστικότητα κάτι καλύτερο από την προηγούμενη κυβέρνηση. Το αποτέλεσμα θα δείξει τις ικανότητές της και τις πραγματικές προθέσεις της. Σε κάθε περίπτωση η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ σχοινοβατεί μεταξύ των προσδοκιών που δημιούργησε για ένα καλύτερο αποτέλεσμα και της απόλυτης καταστροφής και είναι βέβαιο ότι γνωρίζει πως οι Έλληνες δεν την ψήφισαν για τα χειρότερα, αλλά για τα καλύτερα, όποια και όσα μπορεί να είναι αυτά στις συνθήκες της σημερινής ΕΕ. Είναι, όμως, πολιτική αφέλεια να πιστεύει κανείς πως σε συνθήκες καπιταλισμού, τον οποίο η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ –ΑΝΕΛ ουδέποτε αμφισβήτησε στην ουσία του, και με την κοινωνία στο περιθώριο και σε ρόλο διαδηλωτή και ψηφοφόρου θα καταφέρει να συμφιλιώσει το κεφάλαιο με τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού. Τα νεκροταφεία είναι γεμάτα από καλές προθέσεις που δεν πρόλαβαν να πραγματοποιηθούν. Όμως η ζωή και ο αγώνας για την μετακαπιταλιστική κοινωνία χρειάζεται ρεαλισμό και η ιστορία διδάσκει πως στο ρεαλισμό των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που οραματίζονται και αγωνίζονται για την οικονομική και κοινωνική ισότητα και για την αταξική κοινωνία δεν έχει θέση το κεφάλαιο, ως κοινωνική σχέση εξουσίας των λίγων πάνω στους πολλούς, γιατί αυτό και δεν συμβιβάζεται με την αυτοδιεύθυνση της κοινωνίας-ανθρωπότητας. Συνεπώς ή με το κεφάλαιο ή με την εργασία μπορεί να είναι κανείς. Και με τα δύο πηγαίνουν συνήθως οι εξουσιαστικές πρωτοπορίες και μάλιστα στο όνομα της αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού, αλλά στο τέλος μένει μόνο η πραγματικότητα ότι υπηρέτησαν το κεφάλαιο και πρόδωσαν τους λαούς που τους εμπιστεύτηκαν, πράγμα που φρενάρει ή και πισωγυρίζει τον αγώνα της εργαζόμενης κοινωνίας.

Είναι σημαντικό στο σημείο αυτό να ανοίξουμε μια παρένθεση για να υπενθυμίσουμε ότι η κακή οικονομική κατάσταση της Ελλάδας οφείλεται σε πέντε κύριες και κατά κανόνα εξωγενείς  αιτίες . Η πρώτη έχει να κάνει με τις στραπάτσες της γέννας του νεοελληνικού κοινωνικού σχηματισμού υπό την κηδεμονία των λεγόμενων 'Μεγάλων Δυνάμεων' που επέβαλλαν ένα εξαρτημένο και συμπληρωματικό χαρακτήρα στην ελληνική οικονομία. Η δεύτερη οφείλεται στον διαρκή εμφύλιο πόλεμο μεταξύ των αντιμαχόμενων εκπροσώπων των 'προστάτιδων δυνάμεων' και με τους αλλεπάλληλους πολέμους με τους γείτονες στους οποίους έριχναν τη χώρα οι εκάστοτε προστάτες. Η τρίτη οφείλεται στην  ολοσχερή καταστροφή της χώρας από τα ναζιστικά στρατεύματα και στη συνεχή αφαίμαξή της μέσω των άδικων όρων εμπορίου που επέβαλαν οι καπιταλιστικές μητροπόλεις, με πρωταγωνιστή τη Γερμανία, στην ελληνική οικονομία.

 Η τέταρτη είναι η βαθιά καπιταλιστική κρίση που σε κάθε έξαρσή της τσακίζει την καχεκτική οικονομία των μικρών και εξαρτημένων χωρών και η πέμπτη έχει να κάνει με τον κομπραδόρικο και μεταπρατικό χαρακτήρα της άρχουσας μιζοδίαιτης και κρατικοδίαιτης ελληνικής ολιγαρχίας που κάθε τόσο οργανώνει ‘αγορές του αιώνα’ και διαπλέκεται με κάθε χώρα και κάθε επιχείρηση (όπως λ. χ. η MIZENS), που ‘κάνει δουλειές’ με την Ελλάδα, στη λογική της υπερ/υπο/τιμολόγησης με την οποία κλέβονται 

 

κάθε χρόνο δισεκατομμύρια Ευρώ από τα δημόσια ταμεία της χώρας. Αλλά όλα αυτά είναι ο (από τη φύση του κλεπτοκρατικός, απάνθρωπος και καταστροφικός) καπιταλισμός, ο οποίος διαψεύδει κάθε αφελή που πιστεύει πως μπορεί να γίνει ‘ανθρώπινος ο καπιταλισμός’, αλλά και κάθε πονηρό που υπόσχεται και γίνεται πιστευτός ότι αυτός θα τον αλλάξει και θα τον κάνει καλύτερο χωρίς να τον καταργήσει.

Η άγονη Γερμανογαλλική παρέμβαση στον Πούτιν για υποχώρηση της Ρωσίας στο Ουκρανικό και η αποτυχία συμβιβασμού της Ρωσίας με τον προβλεπόμενο από τις ΕΠΑ ρόλο της Ουκρανίας προκάλεσε αυξημένη ανησυχία του Βερολίνου με συνέπεια την έκτακτη συνάντηση μεταξύ της γερμανίδας καγκελάριου Άγγελας Μέρκελ με τον αμερικανό πρόεδρο Ομπάμα στην Ουάσιγκτον με αποκλειστικό θέμα της συνάντησης τη θέση και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από το οποίο εξαρτάται η θέση και το μέλλον και της Ελλάδας. Στην πραγματικότητα το θέμα της συνάντησης ήταν ευρύτερο και η λογική παραπέμπει σε μια Νέα Γιάλτα μεταξύ των δυό νικητών στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο που κερδήθηκε στο πεδίο της καπιταλιστικής οικονομίας. Μια Νέα Γιάλτα που σημαίνει διευθέτηση των όρων κυριαρχίας, ή συγκυριαρχίας στην Ευρώπη και στην ευρύτερη περιοχή, με αλλαγή συνόρων με ψυχρούς και θερμούς πολέμους για την εδραίωση σφαιρών επιρροής που θα καθορίζουν τις εξελίξεις για τις επόμενες δεκαετίες. Κατά την επικρατέστερη εκτίμηση το κυρίως μενού, σε αυτή την συνάντηση ήταν η Ρωσία, το δεύτερο πιάτο ήταν η Τουρκία και το επιδόρπιο η Ελλάδα. Βέβαια όλα αυτά σχετίζονται με το χαρακτήρα και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης την οποία προφανώς τόσο οι ΕΠΑ, όσο και η Γερμανία θα ήθελαν κάποια στιγμή να τη διαλύσουν η καθεμιά βέβαια για τους δικούς της λόγους.

Οι ΕΠΑ γιατί μακροπρόθεσμα δεν εμπιστεύονται την ΕΕ ως μόνιμο σύμμαχο στη διεκδίκηση της παγκόσμιας ηγεμονίας εξαιτίας της σταδιακής ανάδειξης των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού σε παράγοντα μιας από τα κάτω διαμόρφωσης της πορείας της ΕΕ σε αντικαπιταλιστική και αντιηγεμονική τροχιά για να καταλήξει σε Ομοσπονδία Αμεσοδημοκρατικών Πολιτειών της Ευρώπης και σε παγκόσμιο παράδειγμα για την κοινωνική απελευθέρωση όλων των λαών του πλανήτη από την καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Η Γερμανία γιατί, έχοντας κάποια στιγμή ολοκληρώσει την υποταγή των οικονομιών των χωρών μελών της ΕΕ στα γερμανικά συμφέροντα, θα επιχειρήσει να απαλλαγεί από τα συλλογικά όργανα, από τους θεσμούς και από τους λαούς της ΕΕ που στέκονται εμπόδιο στα σχέδια της ευρωπαϊκής μονοκρατορίας της, για να καταστεί επιτέλους ολόκληρη η Ευρώπη ο ζωτικός χώρος (der Lebensraum) της Γερμανίας και να μπει και η ίδια στο καταστροφικό για την ανθρωπότητα πεδίο σύγκρουσης για την παγκόσμια ηγεμονία.

Η μόνη εναλλακτική λύση είναι οι τοπικές και παγκόσμιες δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού να ματαιώσουν με τη δική τους αυτόνομη παρέμβαση το συγκρουσιακό χαρακτήρα των δυνάμεων του κεφαλαίου μέσω της ανατροπής του καπιταλισμού και της Νέας Παγκόσμιας Καπιταλιστικής Τάξης Πραγμάτων[8] και με την αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής συγκρότησης των τοπικών κοινωνιών και της ανθρωπότητας συνολικά στη βάση της κοινοκτημοσύνης και της άμεσης της αταξικής δημοκρατίας[9] που εγγυώνται την κοινωνική ισότητα την αλληλεγγύη, την ισοκατανομή και τη συνεργασία μεταξύ των αυτοδιευθυνόμενων κοινωνιών σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο που θα μπορεί να πάρει τη μορφή της Ομοσπονδίας Αμεσοδημοκρατικών Πολιτειών της Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση με όλα τα λάθη που χαρακτηρίζουν τη δομή και όλες τις αδυναμίες, υστερήσεις και λειτουργίες που τη φόρτωσε ο αμερικανισμός με τον ιπποκόμο του το ευρωπαϊκό και κύρια το γερμανογαλλοαγγλικό κεφάλαιο, αποτελεί το μεγαλύτερο και θετικότερο επίτευγμα των λαών της Ευρώπης[10] γιατί χτίστηκε πάνω στους δικούς τους αγώνες και στις δικές τους θυσίες και πατρίδες. Γι’ αυτό και το ζητούμενο είναι η μετεξέλιξη και όχι η διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αποτελεί το κοινό μας σπίτι, στο υπόγειο του οποίου θάφτηκαν βαθιά οι εθνικισμοί, οι φασισμοί και τα ταξικά μίση των παρελθόντων αιώνων και στο σαλόνι του οποίου ζωντάνεψε το κοινό μας όραμά για μια ειρηνική, ανεξάρτητή, προοδευτική και ευημερούσα Ευρώπη. Μια Ευρώπη της ισοτιμίας και της συνεργασίας που θα ανοίξει το δρόμο, όπως πολλές φορές έκανε στην ιστορική της διαδρομή[11], για έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας, της άμεσης δημοκρατίας, της αταξικής κοινωνίας και του οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού[12]. Μια Ευρώπη των λαών που θα χτίζει σταθερά σχέσεις αμοιβαίας συνεργασίας και καλής γειτονίας με τους γειτόνους της και φιλίας με όλους τους λαούς του πλανήτη για να μην χρειάζεται η επιβίωση και η προκοπή της τις υπηρεσίες των μαφιόζων προαγωγών και των τραμπούκων προστατών του πλανήτη.

10.02.2015

---

[1] «Ως Τρίτη παγκόσμια βιομηχανική δύναμη μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ΕΣΣΔ εξελίσσεται η εγκατεστημένη στην Ευρώπη αμερικανική βιομηχανία, Σρεμπέρ Ζαν-Ζακ Σερβάν, Η αμερικανική πρόκληση, Έκδοση ‘Ιστορία της ανθρωπότητας’, Αθήνα χ. χ.

[2] Βλέπε Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, Παπαζήσης, Αθήνα 2009.

[3] Βλέπε Λάμπος Κώστας, Νεογερμανισμός. Ο νέος εφιάλτης της Ευρώπης; ΠΟΛΙΤΕΣ, τεύχος 35/Φεβρουάριος 2012 και 36/Μάρτιος 2012, και Lampos Kostas, Neogermanismus. Der neue Alptraum Europas? in: http://lefthumanism.blogspot.com/2012/

[4] Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Γερμανισμός εναντίον Ευρώπης και Προόδου. Βασιλιάδες και Βασίλισσες, άλογα και πιόνια στις μικρές και στις μεγάλες σκακιέρες του αμερικανισμού, στο: http://infonewhumanism.blogspot.gr/2010/03/blog-post.html,

[5] Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το Υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

[6] Lambos Kostas D., Abhängigkeit und fortgeschrittene Unterentwicklung dargestellt am Beispiel der Landwirtschaft Griechenlands: Ein Beitrag zum Studium des (griechischen) Peripheren Kapitalismus und der alternativen Entwicklungsstrategien, R. G. Fischer Verlag, F/M 1981 και 

[7] Lampos Kostas, Greece in the threshold of 21st Centure. Fight for the territorial integrity, national survival and Direct Democracy, in http://www.lefthumanism.blogspot.com.

[8] Lampos Kostas, The End of Capital and the Future of Work, http://coto2.wordpress.com/2009/09/29/the-end-of-capital-and-the-future-of-work/,

[9] Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Ουμανισμός στον 21ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη  2013.

[10] Λάμπος Κώστας, Οι Ευρωπαίοι και πάλι ενώπιον της Ιστορίας, http://www.anixneuseis.gr/?p=91374,

[11] Λάμπος Κώστας, Από τον ευρωπαϊκό Ουμανισμό, στην καπιταλιστική βαρβαρότητα ή στον Οικουμενικό Ουμανισμό; MONTHLY REVIEW, τεύχος Ιούνη 2009.

[12] Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2012.